Bu iş neden başka belge işlerinden farklı?
Aile birleşimi (Almanca: Familiennachzug) dosyasında belge listesini ne müşteri ne tercüman belirler; liste, vizeyi alan Alman dış temsilciliğinin yayımladığı bilgi notundan gelir. Türkiye'deki temsilcilikler için bu not "Merkblatt 01F – Ehegattennachzug" adını taşır ve Auswärtiges Amt'ın tuerkei.diplo.de sayfasında yayımlanır. Tercümana düşen iş, listedeki her Türk belgesinin ne olduğunu doğru tanımak, hangisinin çeviri istediğini, hangisinin zaten çok dilli olduğunu ayırmak ve terimleri tutarlı biçimde Almancaya aktarmaktır. Bu yazı bir ön çeviri hizmeti olarak çalışan turkdeutschservice.com'un bakış açısıyla yazıldı: biz yeminli çeviri ya da onay yapmayız; ön çeviriyi hazırlarız, çevirinin kabulüne, onay şerhine ve içeriğe yeminli tercüman ve ilgili makam karar verir.
Bu yazı yalnızca belge ve çeviri çerçevesi sunar. Kimsenin vize başvurusunun sonucu, gereken şartlar ya da izlemesi gereken yol hakkında yön vermez; bunlar için yetkili temsilcilik ya da yabancılar hukuku alanında yetkili bir danışman gerekir. Olgu niteliğindeki bilgiler, sayfanın sonundaki kaynaklarda adı geçen resmî sayfalara dayanır; yazarın yorumları ayrıca işaretlenmiştir, çalışma akışı önerileri ise bize aittir. Doğrulanamayanlar yazının sonunda sıralanmıştır.
Önce hangi yoldan söz ettiğimizi belirleyin
Federal Göç ve Mülteciler Dairesi (BAMF), aile birleşiminin koşullarının kural olarak üç gruba göre değiştiğini yazar: Alman vatandaşına, AB vatandaşına ya da üçüncü ülke vatandaşına yönelik aile birleşimi. Türkiye AB üyesi değildir; Türk vatandaşları bu çerçevede üçüncü ülke vatandaşıdır. Genel ilke AufenthG § 27 Abs. 1'dedir: aile birleşimi amacıyla oturum izni, Alman Anayasası (Grundgesetz) m. 6 uyarınca evliliğin ve ailenin korunması için verilir ve uzatılır. Kanun metni iki yolu ayrı maddelerde düzenler. Alman vatandaşının yabancı eşi için Aufenthaltsgesetz (AufenthG) § 28 geçerlidir; Alman eşin Almanya'da olağan ikametinin (gewöhnlicher Aufenthalt) bulunması aranır ve § 30 Abs. 1 Satz 1 Nr. 1 ve 2, Satz 3 ve Abs. 2 Satz 1 hükümleri bu yolda da uygulanır (Nr. 1 ve 2: ikisinin de 18 yaşını doldurmuş olması ve eşin en azından basit düzeyde Almanca anlaşabilmesi; Satz 3 dil şartına ilişkin istisnaları sayar; Abs. 2 Satz 1 özel bir zor durumdan kaçınmak için 18 yaş şartından ayrılmaya izin verir). Yabancı bir kişinin eşi için ise § 29 (genel koşullar, yeterli konut) ve § 30 (eş birleşimi) devreye girer; burada Almanya'daki yabancı eşin hangi oturum statüsüne sahip olması gerektiği uzun bir liste hâlinde sayılır. Çocuklar için § 32, anne babanın ve diğer aile bireylerinin birleşimi için § 36 vardır.
Çevirmen için pratik sonuç şudur: müşteriye ilk sorulacak şey, eşin Almanya'daki durumudur (Alman vatandaşı mı, yabancı mı), çünkü Merkblatt 01F, Almanya'daki eşe ilişkin ek evrakı bu ayrıma göre sayar. Bu evrakların çoğu Almanya'daki belgelerdir (ör. Meldebestätigung, Alman doğum belgesi, oturum belgesi kopyası) ve çevirmenin önüne gelmez; Mavi Kart kopyası istenirse bunun çeviri gerektirip gerektirmediği doğrulanamadı. Çeviri işi esas olarak Türkiye'den alınan belgelerle ilgilidir. Bir istisna, Almanya'daki eş Türk vatandaşıysa onun için de tam tekmil vukuatlı nüfus kayıt örneğinin istenmesidir (aşağıda).
Merkblatt 01F'e göre istenen Türk belgeleri
Auswärtiges Amt'ın Türkiye için yayımladığı nota göre başvuru sahibi belgeleri "orijinal ve iki kopya" (Almanca özgün ifade: "im Original und in zweifacher Kopie") olarak getirir. Notta ayrıca şu cümle yer alır: "Bitte bringen Sie deutsche Übersetzungen der türkischen Unterlagen mit." (yani Türkçe belgelerin Almanca çevirilerinin getirilmesi istenir; Türkçe karşılık serbest aktarımdır). Notun sayfadaki "1. Welche Unterlagen brauche ich?" başlıklı bölümündeki Türk kökenli belgeler şunlardır:
| Belge (Merkblatt'taki ad) | Türkçe ad | Merkblatt'ta söylenen | Çevirmen için not |
|---|---|---|---|
| Internationale Heiratsurkunde („Formül B") | Uluslararası Evlenme Kayıt Örneği | Her iki eşin tam bilgileri bulunmalı; bu belge için apostil gerekmez | Çok dilli form; ayrıntı için çok dilli kayıt örneği yazımıza bakın |
| Auszug aus dem Personenstandsregister des nachziehenden Ehepartners („Tam Tekmil Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği") | Tam Tekmil Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği | Orijinal ve çeviri ile; "Düşünceler" bölümü eksiksiz doldurulmuş olmalı ve önceki evlilikler, boşanmalar, çocuklar, anne baba ve vatandaşlıkla ilgili olaylar dahil tüm hâl olaylarını içermeli; barkodlu çıktı sunulursa orijinal gerekmez | Çeviri gerektirir; "Düşünceler" sütunu satır satır çevrilmeli |
| Aynı belge, Almanya'daki eş Türk vatandaşıysa onun için | Tam Tekmil Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği | Aynı koşullar | Ayrı belge, ayrı kişi; adlar ve doğum tarihleri iki dosyada birbirini tutmalı |
| Scheidungsurteile (varsa) | Boşanma ilamı | Her iki eşin son evliliklerine ait tam karar; Rechtskraftvermerk, apostil ve Almanca çeviri; gerekiyorsa Almanya hukuk alanı için tanıma | Kesinleşme şerhi ve apostil de çevrilir; ayrıntı için boşanma kararı yazımıza bakın |
| Internationale Sterbeurkunde („Formül C") (varsa) | Uluslararası Ölüm Kayıt Örneği | Apostil gerekmez | Çok dilli form |
Çocuklu başvurularda not ek olarak şunları sayar: uluslararası doğum belgesi (Formül A; apostil gerekmez), çocuğun kendi tam tekmil vukuatlı nüfus kayıt örneği (orijinal ve Almanca çeviri), velayete ilişkin mahkeme kararı varsa (örneğin boşanma ilamında) apostil ve Almanca çeviri ile, ve anne babadan biri Türkiye'de kalıyorsa çocuğun Almanya'da kalıcı ikametine ilişkin noter onaylı muvafakat beyanı, yine Almanca çeviri ile.
Notta bulunmayan şeyleri de belirtmek gerekir. Merkblatt'ta Ehefähigkeitszeugnis (Türkçe resmî adı doğrulanamadı) istenmez; bu belge, sayfadaki ifadeyle Türkiye'de veya Almanya'da evlenmek (Eheschließung in der Türkei bzw. in Deutschland) için gereken ayrı bir belgedir ve Auswärtiges Amt'ın aile işlemleri sayfasında Almanya'daki nikâh başvurusu bağlamında, Türk nişanlı için "Heimatbehörde" belgesi olarak geçer. Hukuki dayanağı olan BGB § 1309'a göre, yabancı hukuka tabi olan kişinin kendi devletinin iç makamından alınmış belge, evlenme belgenin düzenlenmesinden itibaren altı ay içinde yapılmazsa geçerliliğini yitirir (belgede daha kısa süre yazıyorsa o geçerlidir). Bir müşteri bu türden bir belge getirirse, hangi amaçla istendiğini sormadan çevirmeyin: evlilik başvurusu için istenen belgeyle aile birleşimi dosyasındaki belge karıştırılmasın.
Üç belge grubu, üç farklı çeviri mantığı
Auswärtiges Amt'ın "Familienangelegenheiten" sayfası Türk belgelerini üç grupta ele alır ve aşağıdaki ayrım çevirmenin işini belirler.
1. Çok dilli uluslararası kayıt örnekleri (Formül A, B, C). Sayfa, bu belgelerin 8 Eylül 1976 tarihli CIEC sözleşmesine (çok dilli nüfus kayıt örneklerine ilişkin Sözleşme No. 16) dayandığını, Almanya ile Türkiye'nin ikisinin de bu sözleşmeye taraf olduğunu ve belgelerin Almanya'da kullanım için ne çeviri ne apostil gerektirdiğini yazar. Bu nedenle ortada çevrilecek bir metin sorunu yoktur; yine de müşteri çeviri istiyorsa belgenin çok dilli bir form olduğunu açıkça söyleyin ve gerekirse başvurduğu temsilciliğe sorulmasını önerin, çünkü Merkblatt 01F genel olarak "Bitte bringen Sie deutsche Übersetzungen der türkischen Unterlagen mit." der ve çok dilli formların bunun dışında kaldığını ayrıca belirtmez.
2. Nüfus kayıt örneği ve aile cüzdanı. Aynı sayfa, nüfus kayıt örneğinin Almanya'da yalnızca apostil ve yeminli çevirmen çevirisiyle kabul edildiğini yazar; belge türlerini açıklayan bölümde, uluslararası aile cüzdanının (aile cüzdanı, 15 numaralı CIEC sözleşmesi) Almanya'nın bu sözleşmeye taraf olmaması nedeniyle yalnızca apostil ve yeminli çeviriyle tanındığını da yazar. Aynı sayfanın evlilik bölümünde ise evlenmeden sonra düzenlenen aile cüzdanının Almanya tarafından tanınmadığı yazılıdır; bu iki ifadenin nasıl bağdaştığı sayfada açıklanmamıştır. Sayfa evliliği kanıtlamak için birkaç adet Formül B düzenlettirilmesini önerir (Almanca özgün: "sollten Sie sich mehrere internationale Heiratsurkunden … ausstellen lassen"). Bir başka tutarsızlık: Merkblatt 01F nüfus kayıt örneği için orijinal ve çeviri ister ama apostilden bahsetmez; "Familienangelegenheiten" sayfası ise apostil de ister. İkisinin birbiriyle nasıl bağdaştığı iki sayfada da açıklanmamıştır; müşteri bu konuda mutlaka başvurduğu temsilciliğe sormalıdır.
3. Mahkeme ve noter belgeleri. Bunlar apostil ve çeviri ister. Auswärtiges Amt sayfasına göre idari makamların ve noterlerin belgeleri için yetkili apostil makamı ilgili kaymakam ya da bazı hâllerde vali, mahkeme belgeleri için ise adalet komisyonu başkanlarıdır. Apostil işlemini Alman temsilcilik yürütmez; başvuru sahibi ya da vekili yapar. Boşanma ilamı bu grupta en sık sorun çıkaran belgedir; kesinleşme şerhi, apostil ve tanıma bağlamında ayrı yazımıza bakın.
Kalem eşleme: Türkçe terim, Almanca karşılık, kaynak durumu
Aşağıdaki tabloda yalnızca Auswärtiges Amt sayfalarında kullanılan Almanca karşılıklar yer alır. Başka bir şey için resmî bir karşılık bulunmadığından, o satırlar "çevirmen önerisi" diye işaretlenmiştir. Müşterinin ya da temsilciliğin kendi sözlüğü her zaman önceliklidir.
| Türkçe terim | Almanca karşılık | Kaynak durumu |
|---|---|---|
| Uluslararası Evlenme Kayıt Örneği (Formül B) | Internationale Heiratsurkunde („Formül B") | Merkblatt 01F ve 'Familienangelegenheiten' sayfasında geçer |
| Uluslararası Doğum Kayıt Örneği (Formül A) | Internationale Geburtsurkunde („Formül A") | Merkblatt 01F ve 'Familienangelegenheiten' sayfasında geçer |
| Uluslararası Ölüm Kayıt Örneği (Formül C) | Internationale Sterbeurkunde („Formül C") | Merkblatt 01F ve 'Familienangelegenheiten' sayfasında geçer |
| Nüfus kayıt örneği | Auszug aus dem Personenstandsregister | Merkblatt 01F ve 'Familienangelegenheiten' sayfasında geçer |
| Tam tekmil vukuatlı nüfus kayıt örneği | Auszug aus dem Personenstandsregister („Tam Tekmil Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği") | Merkblatt 01F'te geçer; Türkçe ad parantez içinde olduğu gibi korunur |
| Düşünceler | amtliche Bemerkungen („Düşünceler") | Merkblatt 01F'te geçer |
| Aile cüzdanı | internationales Familienbuch („Aile Cüzdanı") | 'Familienangelegenheiten' sayfasında geçer |
| Apostil tasdik şerhi | Apostille | Merkblatt 01F ve 'Familienangelegenheiten' sayfasında geçer |
| Boşanma ilamı | Scheidungsurteil | Merkblatt 01F'te „Scheidungsurteile“ geçer ('Familienangelegenheiten' sayfasında da yer alır); Türkçe "ilam" adı resmî bir karşılaştırmayla belgelenmedi |
| Kesinleşme şerhi | Rechtskraftvermerk | Almanca ad Merkblatt 01F ve 'Familienangelegenheiten' sayfasında geçer; Türkçe ad resmî kaynakla doğrulanmadı |
| Velayet kararı | gerichtliche Entscheidung zum Sorgerecht | Almanca ad Merkblatt 01F'te öyle geçer; Türkçe ad çevirmen önerisidir |
| Noter onaylı muvafakat beyanı | notariell beurkundete Einverständniserklärung | Almanca ad Merkblatt 01F'te geçer; Türkçe ad çevirmen önerisi |
| Önceki evlilik | Vorehe | Merkblatt 01F ve 'Familienangelegenheiten' sayfasında geçer |
| Mavi Kart | Mavi Kart (özel ad olarak korunur) | Merkblatt 01F ve 'Familienangelegenheiten' sayfasında olduğu gibi geçer |
Nüfus kayıt örneği tablosundaki sütun başlıkları için ayrı bir resmî Almanca karşılık bulunmadığından, her başlığı belgede yazdığı gibi çevirin ve karşılığı çevirmen önerisi olarak işaretleyin. Ayrıntılı ele alış için vukuatlı nüfus kayıt örneği yazımıza bakın.
Neden tarihler, adlar ve evlilik geçmişi bu kadar önemli?
Çevirmen hukuki sonuç çıkarmaz; ama belgedeki hangi bilginin neden sorulduğunu bilmek hata riskini azaltır. Aufenthaltsgesetz'in 5. maddesi, oturum belgesi verilmesinin kural olarak kimliğin ve, kişi başka bir devlete dönme hakkına sahip değilse, vatandaşlığın tespit edilmiş olmasına bağlı olduğunu yazar (§ 5 Abs. 1 Nr. 1a). Bu hükmü ad yazımına bağlamak bizim yorumumuzdur, kaynaklar böyle bir bağ kurmaz; ad yazımı ve doğum tarihi belgeler arasında farklı çıkarsa, farkın nedeni çeviri hatası mı yoksa kaynakta zaten var olan bir fark mı olduğu çevirmenin elindeki kaynak metinden anlaşılmalıdır; adları nasıl yazacağınız için ad yazımı yazımıza bakın. Eş birleşiminde (§ 30 Abs. 1 Satz 1 Nr. 1) iki eşin de 18 yaşını doldurmuş olması öngörülür (Abs. 2'de zor durum istisnası vardır); doğum tarihleri bu nedenle çok titizlikle aktarılmalıdır. Aynı maddenin dördüncü fıkrası, yabancı kişi birden fazla eşle aynı anda evliyse ve bir eşiyle Almanya'da birlikte yaşıyorsa başka bir eşe oturum izni verilmeyeceğini düzenler; Merkblatt'ın, nüfus kayıt örneğindeki "Düşünceler" bölümünde önceki evlilikler ve boşanmaların tam olarak yer almasını istemesinin hukuki bağlamı budur (bu yorum bizimdir, Merkblatt gerekçe belirtmez). Yabancı bir ebeveynin yanına çocuğun birleşimi bakımından § 32 Abs. 3, ortak velayet hâlinde, diğer ebeveyn çocuğun Almanya'daki ikametine onay vermişse ya da buna ilişkin bağlayıcı bir karar varsa oturum izninin yalnızca bir velayet sahibi ebeveynin yanına birleşim için de verilmesini öngörür (metinde "soll" geçer: kural olarak verilir, istisna mümkündür); noter onaylı muvafakat beyanının listede neden yer aldığına dair benzer bir yorum da bizimdir. Bütün bunlar belgenin ne yazdığını değiştirmez: çevirmen kaynak metni olduğu gibi aktarır.
Belgeyi kim, nereden temin eder?
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün (NVİ) sayfasına göre nüfus kayıt örneği, kişinin aile kütüğündeki kaydından çıkarılmış, aslına uygunluğu onaylanmış ve aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli resmî belgedir; silinti ve kazıntı yapılamaz. Kişiler kendilerinin ve alt ya da üst soylarının nüfus kayıt örneklerini e-Devlet üzerinden sorgulayabilir; e-Devlet'ten alınan belgeler nüfus müdürlüklerinden alınan belgelerle aynı hukuki değere sahiptir. Aynı sayfa, düzenlendikleri tarihten itibaren geçerlilik süresi içinde kullanılmayan nüfus kayıt örneklerinin geçerliliğini kaybedeceğini, kullanılacağı alana göre Bakanlığın bu süreyi otuz güne kadar kısaltabileceğini yazar; bu belgenin hangi tarihte düzenlendiği bu yüzden çeviride aynen aktarılmalıdır. Bu sürenin Alman temsilcilik açısından pratikte kaç gün olduğunu kaynaklarda bulamadık; müşteri bunu temsilcilikten öğrenmelidir. NVİ, sayılan yetkililer dışındaki üçüncü kişilerin medeni hal bilgisi dışında bir kişinin nüfus kaydına ilişkin örnek veya bilgi alamayacağını yazar; yetkililer arasında kaydın sahibi, eşi, anne babası, vasisi, alt ve üst soyu ve vekâletname ibraz edenler sayılır. Auswärtiges Amt ayrıca Türkiye'deki Alman temsilciliklerinin özel kişiler için Türk makamlarından nüfus kaydı ya da başka belge getirtmediğini yazar. Yani belgeyi müşteri ya da vekili alır; çevirmen belge peşinde koşmaz.
Çevirmen için iş akışı
- Müşteriye başvurduğu temsilciliği ve eşin Almanya'daki durumunu sorun; Merkblatt 01F'in en güncel hâlini temsilcilik sayfasından kendisi açsın.
- Gelen her belgeyi grubuna ayırın: çok dilli form, nüfus kayıt örneği ya da aile cüzdanı, mahkeme belgesi, noter belgesi.
- Her belgede düzenleme tarihini, barkod ya da doğrulama kodunu ve varsa apostil damgasını not edin; okunamayan yeri "okunamıyor" diye işaretleyin, tahmin etmeyin.
- Nüfus kayıt örneğinde "Düşünceler" bölümündeki her satırı ayrı ayrı çevirin; kısaltma ve tarihleri aynen aktarın, tek tek hesap yapmayın.
- Adları, soyadlarını ve doğum tarihlerini bütün belgeler arasında karşılaştırın; farklar varsa tercüman onayına bırakın.
- Kurum adlarında özel adı aynen bırakın, genel sözcükleri hedef dile çevirin.
- Terimleri yukarıdaki tabloyla, ardından müşterinin ya da temsilciliğin kendi sözlüğüyle karşılaştırın.
- Çeviriyi ön çeviri olarak işaretleyin; onay şerhi ve yemin işlemini yapacak yeminli tercümanın adını netleştirin.
Sık yapılan hatalar
- Aile cüzdanını nikâh belgesi yerine koymak: Auswärtiges Amt sayfası aile cüzdanı için iki ifade içerir (bir yerde Almanya tanımaz, başka yerde yalnızca apostil ve yeminli çeviriyle tanınır); evliliğin kanıtı için sayfa birkaç adet Formül B düzenlettirilmesini önerir. Hangisinin geçerli olduğunu temsilcilikten sorun.
- Çok dilli bir formu yeniden çevirmeye çalışmak ya da tersine, çevirisi gereken tam tekmil nüfus kayıt örneğini çok dilli sanıp çevirmemek.
- Önceki evliliği ve boşanmayı gösteren satırı kısaltmak: Merkblatt bu bilgilerin eksiksiz olmasını ister.
- Kesinleşme şerhi ve apostili çeviriye almamak.
- Çevirinin kabulüne ilişkin bir söz vermek: bu karar yeminli tercümana ve temsilciliğe aittir.
Sınır notu
Bu yazı bilgilendirmedir, hukuki danışmanlık değildir; vize ve oturum izni kararı yetkili makamlara aittir. Çevirinin kabulüne, onay şerhine ve içeriğe ilişkin kararı yeminli tercüman ve ilgili makam verir; turkdeutschservice.com onay vermez. İlgili yazılar: vukuatlı nüfus kayıt örneği, çok dilli nüfus kayıt örneği, boşanma kararı, apostil, ad yazımı ve e-Devlet barkodlu belge. Belge türleri için belge türleri, çalışma biçimi için nasıl çalışır ve gizlilik sayfalarına, tercümanlar için serbest tercümanlar ve bürolar için tercüme büroları sayfalarına bakabilirsiniz. Sorularınız için sık sorulan sorular ve iletişim; Almanca eşi: Almanca rehber.
Kaynaklar
- Merkblatt 01F – Ehegattennachzug (Auswärtiges Amt, tuerkei.diplo.de) (kontrol: 2026-11-01)
- Familienangelegenheiten (Auswärtiges Amt, tuerkei.diplo.de) (kontrol: 2026-11-01)
- BAMF: Familiennachzug (Seite nennt das Datum 01.03.2024) (kontrol: 2026-11-01)
- AufenthG § 27 (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- AufenthG § 28 (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- AufenthG § 29 (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- AufenthG § 30 (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- AufenthG § 32 (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- AufenthG § 36 (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- AufenthG § 5 (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- BGB § 1309 (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- T.C. İçişleri Bakanlığı NVİ: Nüfus Kayıt Örneği Verilmesi (kontrol: 2026-11-01)
Yayın: 2026-11-01