Elimdeki çok dilli form nedir ve önce nereye bakmalıyım?
Çok dilli nüfus kayıt örneği, Uluslararası Medeni Hâl Komisyonu'nun (CIEC) 16 numaralı sözleşmesine dayanan standart bir formdur. Sözleşmenin 1. maddesine göre doğum, evlenme ve ölüm kayıtlarından alınan örnekler, ilgili kişinin isteği üzerine veya kullanımı için çeviri gerektiğinde A, B ve C formlarına uygun düzenlenir. Bu örnekleri yalnızca kayıttan tam örnek alma hakkı olan kişiler alabilir.
Önünüze böyle bir form geldiğinde ilk iş, arka yüze bakmaktır. Madde 6'ya göre arka yüzde sözleşmeye bir atıf, ön yüzde bulunmayan dillerdeki çeviriler ve 3., 4., 5. ve 7. maddelerin özeti yer alır. Bu özet, formun nasıl okunacağını doğrudan formun üzerinde gösterir.
Her alan nasıl yazılır, çeviride neye dikkat ederim?
| Alan | Sözleşmedeki kural | Çeviride dikkat |
|---|---|---|
| Yazı (md. 4) | Girdiler Latin harfleriyle, ayrık (bitişik olmayan) yazıyla yazılır; kaydın düzenlendiği dilin harfleri de kullanılabilir | Türkçe harfleri koruyun |
| Tarih (md. 5) | Arap rakamları; "Jo", "Mo", "An" sembolleri altında gün, ay, yıl; gün ve ay iki, yıl dört haneli, 1-9 arası 01-09 | Sıfırları ve haneleri bozmadan gün.ay.yıl sırasına aktarın |
| Yer (md. 5) | Yer adından sonra, düzenleyen devletten farklıysa devlet adı | Yer adları çevrilmez |
| Kimlik numarası (md. 3, 5) | İsteğe bağlı alan; numaradan önce numarayı veren devletin adı yazılır | Numarayı olduğu gibi alın |
| Cinsiyet (md. 5) | Yalnızca M (erkek) ve F (kadın) | Sembol olarak kalır ya da tercümanın seçtiği biçimde açıklanır |
Olay sembolleri ne anlama gelir?
Madde 5'e göre evlenme, yasal ayrılık, boşanma, evliliğin iptali ve ölüm yalnızca belirli sembollerle gösterilir. Sembolü olayın tarihi ve yeri izler; "Mar" sembolünden sonra eşin soyadı ve adı da yazılır.
- Mar: evlenme. Yanında eşin soyadı ve adı bulunmalıdır.
- Sc: yasal ayrılık (legal separation). Boşanmadan ayrı bir semboldür; ikisini aynı kelimeyle karşılamayın.
- Div: boşanma.
- A: evliliğin iptali. Tek harf olduğu için bağlamıyla okunmalıdır.
- D: doğum kaydının sahibinin ölümü; Dm: kocanın ölümü; Df: karının ölümü. Hangi eşin öldüğünü sembol belirler.
Çizili alanlar ve ek alanlar nasıl yorumlanır?
Madde 7'ye göre kayıttaki bilgilerle doldurulamayan alan veya alan kısmı çizilerek iptal edilir. Çizili alan bir hata işareti değildir; "doldurulamadı" anlamına gelir. Çeviride bu alanın boş bırakıldığı belirtilecekse, ifade tercümanın şerhine uygun olmalıdır.
Madde 3 ise devletlere, CIEC Genel Kurulu'nun önceden onayını almak şartıyla, kayıttaki diğer bilgiler için ek alan ve semboller koyma imkânı tanır. Kimlik numarası için alan eklemek ise bu onaya bağlı değildir. Beklenmedik bir alanla karşılaşırsanız, arka yüzdeki açıklamayı okuyun.
Formdaki dil kuralı: ön yüz, arka yüz
Madde 6'nın ilk fıkrasına göre ön yüzdeki basılı standart ifadeler en az iki dilde basılır; bunların arasında düzenleyen devletin resmî dili (veya resmî dillerinden biri) ve Fransızca bulunur. İkinci fıkra, sembollerin anlamının, sözleşmenin imza tarihinde CIEC üyesi olan veya 27 Eylül 1956 tarihli Paris Sözleşmesi'ne bağlı bulunan devletlerin her birinin resmî dilinde (veya dillerinden birinde) ve ayrıca İngilizce verilmesini şart koşar. Yani sembol açıklaması yalnızca düzenleyen devletin diliyle sınırlı değildir. Bu yüzden basılı sabit ifadelerin yeniden çevrilip çevrilmeyeceği, istenen makamla netleştirilebilecek bir konudur.
Almanya bu formu legalizasyonsuz kabul eder mi?
Madde 8'e göre örnek, düzenleme tarihini ve düzenleyen makamın imzası ile mührünü taşır; düzenlendiği devlette iç hukuka göre verilen örnekle aynı değerdedir. Sözleşmeye bağlı her devletin ülkesinde "legalizasyon veya benzeri formalite olmaksızın" kabul edilir. CIEC sayfasındaki tabloda Türkiye için yürürlük tarihi 30/06/1985, Almanya için 18/07/1997 görünür.
Metin burada durur. Sözleşme, belirli bir Alman makamının başka bir gerekçeyle ek belge isteyip istemeyeceğini ya da çeviri talep edip etmeyeceğini düzenlemez. "Apostil gerekmez" cümlesini her işlem için geçerli genel bir kural gibi yazmıyoruz. Apostil konusu genel olarak ayrı bir rehberde ele alınıyor.
Hangi devletler tabloda görünüyor?
CIEC tablosunda Türkiye ve Almanya'nın yanında, aralarında Avusturya, Fransa, İspanya, İtalya, İsviçre, Polonya ve Romanya'nın bulunduğu başka devletler de yer alır; liste bunlarla sınırlı değildir. Yunanistan için yalnızca imza kaydı görünür, yürürlük tarihi yoktur. Tablonun son sütununda İsviçre için "R", Hollanda için "D" işareti vardır; Türkiye ve Almanya için çekince kaydı görünmez. Bu, sayfanın 01.11.2026 tarihli durumunu yansıtır; belirli bir tarih için sayfayı yeniden kontrol edin.
Çeviri isteniyorsa hangi sırayla ilerlerim?
Makam çeviri istediğinde şu sıra işe yarar; karar yine tercümandadır. Önce formun ön ve arka yüzünü tek bir sayfa gibi okuyun. Sonra doldurulmuş girdileri (kişi adları, yer adları, tarihler, kimlik numarası) bir listeye alın; özel adlar ve adresler çevrilmez, Türkçe harfler korunur. Ardından sembolleri madde 5'e göre karşılığıyla eşleştirin ve çizili alanları ayrı işaretleyin. Mühür, imza ve düzenleme tarihini ayrı bir satırda kaydedin, çünkü madde 8 bunları örneğin parçası sayar. Son olarak beklenmedik alan veya sembol varsa arka yüzdeki özete dönün ve tercümana ayrı bir notla bildirin.
Tam kayıt örneği ve evlat edinme
Madde 10, sözleşmenin, iç hukuka göre düzenlenmiş tam kayıt örneği alınmasını engellemediğini söyler. Çok dilli form özet niteliğindedir; hangi belgenin istendiğini belgeyi isteyen makam belirler. Müşteriye "bu form yeter" demek yerine, istenen belge türünü yazılı öğrenmek daha güvenlidir. Madde 11 ise devletlere, evlat edinilen çocukların doğum kayıtlarına sözleşmeyi uygulamama seçeneği tanır. Bu seçeneğin Türkiye veya Almanya için kullanılıp kullanılmadığını bu yazıda iddia etmiyoruz; evlat edinme kaydı içeren dosyalarda makama sorun.
Ön çeviri hizmeti ve bağlantılar
Biz Türkçe-Almanca ön çeviri hazırlarız, onay vermeyiz; onayı yetkili tercüman verir, müşteri ilişkisi tercümanda kalır, teslim adsızdır. Çalışma düzeni için nasıl çalışırız ve gizlilik, belgeler için belge türleri sayfasına bakın. Hizmet sayfaları: serbest tercümanlar ve tercüme büroları; sorular için sıkça sorulan sorular ve iletişim. Aynı konunun Alman büroları açısından ele alındığı yazı: Almanca rehber.
Kısa özet
- Sözleşme 16, doğum, evlenme ve ölüm örnekleri için A, B ve C formlarını getirir (md. 1).
- Tarih, cinsiyet ve olay alanları standart sembollerle yazılır (md. 5); doldurulamayan alanlar çizilir (md. 7).
- Örnek, düzenleme tarihini, imzayı ve mührü taşır; sözleşmeye bağlı devletlerde legalizasyonsuz kabul edilir (md. 8).
- Bir makamın çeviri veya ek belge isteyip istemeyeceği sözleşmede yer almaz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Belgenin kabulüne ve çevirinin kapsamına yetkili tercüman ve ilgili makam karar verir. Biz onay vermeyiz.
Kaynaklar
- CIEC Convention No. 16 on the issue of multilingual extracts from civil status records (ciec1.org) (kontrol: 2026-11-01)
Yayın: 2026-11-01