Dosya geldiğinde çeviriye girmeden önce neye bakılır?
Müşteri "vukuatlı nüfus kayıt örneği" diyerek bir dosya gönderdiğinde, ilk iş belgenin kendisine bakmaktır; adlandırma tek başına bir şey söylemez. Aşağıdaki kısa liste, çeviriye başlamadan önce işe yarayan sorulardır.
- Belgede olay satırları (evlenme, boşanma, ölüm vb.) var mı, yoksa yalnızca güncel kayıt mı gösteriliyor?
- Düzenlenme tarihi ve belge numarası ya da barkod bilgisi okunuyor mu?
- Kadın için önceki soyadı alanı dolu mu?
- Cilt, aile sıra ve birey sıra numaraları etiketleriyle birlikte aktarılabilir durumda mı?
- Silinti, kazıntı veya okunmayan bir bölüm var mı? Varsa bunun çeviride nasıl belirtileceği onay verecek tercümanla netleştirilmelidir.
- Belge e-Devlet'ten mi, nüfus müdürlüğünden mi alınmış?
"Vukuatlı" ne demek?
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün (NVİ) Bolu İl Müdürlüğü sayfasında tanım şöyledir: nüfus işlemlerinde vukuattan kasıt, doğum, ölüm, evlenme, boşanma, adres bilgisi gibi olayların nüfus kayıt örneği tablosunda gösterilmesidir. Aynı sayfada nüfus kayıt örneklerinde kardeş bilgisinin gösterilmediği de belirtilir.
Kanun düzeyinde ise 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 3. maddesi "nüfus kayıt örneğini" aile kütüğüne işlenmiş kişisel bilgilerin özetlerini gösteren belge olarak tanımlar. "Nüfus olayı" tanımı doğum, ölüm, evlenme, boşanma, evlât edinme, tanıma, kayıt düzeltme, soybağının düzeltilmesi ve gaiplik gibi kişisel durumda değişiklik meydana getiren olayları sayar. Bu yazı belgenin alanlarını kanun metnine bağlayarak okur; Almanca terim seçimi yetkili tercümana aittir ve burada terim önerisi verilmez.
Aile kütüğünde hangi bilgiler tutulur?
5490 sayılı Kanun'un 7. maddesi, her mahalle veya köy için ayrı aile kütüğü tutulduğunu ve kütüklerde aşağıdaki bilgilerin bulunduğunu söyler. Tablo bu bentleri, çeviride dikkat edilecek noktayla birlikte özetler.
| Kanundaki bilgi (md. 7) | Çeviride dikkat edilecek nokta |
|---|---|
| Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası | Rakamlar kaynaktaki gibi aktarılır; hane gruplaması eklenmez. |
| İl, ilçe, köy veya mahalle adı; cilt, aile ve birey sıra numarası | Yer adları özel ad olarak aynen kalır; numaralar etiketiyle birlikte aktarılır. |
| Ad ve soyad, cinsiyet, baba ve ana adı ile soyadları, evli kadınların önceki soyadları | Soyadı ile önceki soyadı ayrı alanlardır; karıştırılmamalıdır. |
| Doğum yeri, doğum tarihi, kütüğe kayıt tarihi | İki ayrı tarih vardır: doğum tarihi ve kayıt tarihi. |
| Evlenme, boşanma, soybağının kurulması veya reddi, ölüm, vatandaşlığın kazanılması veya kaybedilmesi gibi değişiklikler | Kanuna göre kütükte bulunur; hangi satırların belgede çıktığı belgeye bağlıdır. |
| Din | Alan belgede doluysa aynen aktarılır. |
| Medenî hâl | Belgedeki ifade (ör. evli, bekâr) kaynak metne sadık kalınarak çevrilir. |
| Yerleşim yeri adresi; fotoğraf; biyometrik veri; velayet ve vesayete ilişkin bilgi | Kanun, kimlik numarası, adres, fotoğraf, biyometrik veri ve velayet-vesayet kayıtlarının yalnızca elektronik ortamda tutulduğunu söyler. |
Tablo kanundaki sayımdır; bir örneğin hangi alanları taşıdığı belgeyi veren sistemin çıktısına bağlıdır. Bu nedenle çeviri listeden değil, elinizdeki belgeden yapılır: belgede olmayan alan eklenmez, olan alan atlanmaz.
Cilt, aile sıra ve birey sıra numarası nasıl ele alınır?
Kanun, "aile" kavramını aynı soydan olup bir aile sıra numarası altında kayıtlı kişiler ile onların eş ve çocukları olarak tanımlar. Aile sıra numarası, ailelerin aile kütüğüne yazılış sırasına göre verilen numaradır. Kâğıt ortamındaki kütüklerde her sayfaya cilt ve sayfa sıra numarası konur (md. 6). Kanun cilt, aile ve birey sıra numarasını sayar; belgede bu numaralar bir etiketle birlikte yazılıysa etiket ve rakam çifti olarak, kaynaktaki sırayla aktarılır.
Rakamı ve etiketi ayrı satırlara bölmek belgenin okunuşunu bozar.
Evli kadınların önceki soyadı ve kardeş bilgisi
Madde 7, aile kütüğünde "evli kadınların önceki soyadları"nın bulunduğunu açıkça sayar. Yani vukuatlı örnekte kadın için hem güncel soyadı hem de önceki soyadı görünebilir. İki alanı tek satırda birleştirmek hatadır; sütun başlıkları korunur.
Kardeş bilgisi, NVİ'nin açıklamasına göre nüfus kayıt örneğinde gösterilmez. Müşteri "kardeşlerin de çevrilmesini" istiyorsa, bunun bu belgenin içeriği olmadığını belirtmek ve gerekirse ayrı bir belge gerektiğini sormak iş akışında zaman kazandırır.
Geçerlilik süresi
Kanunun 43. maddesine göre aile kütüğündeki kaydın çıkarılması ve aslına uygunluğunun nüfus müdürlüğünce onanması ile elde edilen nüfus kayıt örnekleri, aksi ispat edilene kadar geçerlidir; bu belgeler üzerinde silinti ve kazıntı yapılamaz. Aynı madde, düzenlendikleri tarihten itibaren yüzseksen gün içinde kullanılmayan nüfus kayıt örneklerinin geçerliliğini kaybettiğini; kullanılacağı alanlara göre Bakanlığın bu süreyi otuz güne kadar kısaltmaya yetkili olduğunu söyler.
Belgenin düzenlenme tarihi çeviri dosyasının üst bilgisine not edilmelidir; çünkü süre bu tarihe göre işler. Çeviri bürosunun belgenin kullanılıp kullanılamayacağına karar verme yetkisi yoktur; bu, belgeyi isteyen makamın ve onay veren tercümanın alanındadır.
e-Devlet çıktısı ile nüfus müdürlüğü çıktısı aynı değerde midir?
Madde 44'ün beşinci fıkrası, kişilerin kendilerine ve alt ya da üst soylarına ait nüfus kayıt örneklerini e-Devlet kapısı üzerinden sorgulayıp sonucu fiziki veya elektronik ortamda merciine verebileceğini, e-Devlet kapısı üzerinden alınan belgelerin nüfus müdürlüklerinden alınmış diğer belgelerle aynı hukuki değere sahip olduğunu belirtir. Barkod ve doğrulama ibaresinin çeviri sayfasında nasıl yer alacağı ayrı bir konudur; bu yazı yalnızca belgenin kanundaki hukuki değerini ele alır.
Nüfus kayıt örneğini kimler doğrudan alabilir?
Madde 44'ün birinci fıkrası, nüfus kayıt örneklerini nüfus müdürlüklerinden doğrudan almaya yetkili olanları sayar: Bakanlık; dış temsilcilikler; asker alma işlemleri için Milli Savunma Bakanlığı; adlî makamlar; adlî işlemlerle sınırlı olmak üzere kolluk kuruluşları; evlendirme işlemini yapmaya yetkili olanlar; ölüm işlemleri için resmî sağlık kuruluşları; ayrıca kaydın sahipleri veya bunların eşleri ile veli, vasi, alt ve üst soyları ya da bu kişilere ait vekâletnameyi ibraz edenler. İkinci fıkra, bunlar dışında kalan kurum ve tüzel kişilerin yazılı olarak başvurup istem nedenini açıkça belirtmek suretiyle, Bakanlık veya mülkî idare amirinin emriyle nüfus kayıt örneği alabileceğini söyler.
Dördüncü fıkraya göre birinci fıkranın (g) bendinde sayılan kişiler dışında kalan üçüncü şahıslar, medenî hâl bilgisi dışında bir kişinin nüfus kaydına ilişkin örnek veya bilgi alamaz.
Yurt dışında kullanılacak kayıt örnekleri
NVİ'nin yayımladığı bilgiye göre yabancı ülkelerdeki yerel makamlara verilmek üzere istenen nüfus kaydı, doğum, ölüm ve evlenme belgeleri için çok dilde düzenlenmiş formlar kullanılır. Çok dilli form ile vukuatlı örnek farklı belgelerdir; hangisinin istendiği, belgeyi isteyen makamın yazısından anlaşılır.
Sık sorulanlar
Vukuatlı ile vukuatsız örnek arasındaki fark nedir?
NVİ yalnızca vukuatı tanımlar: olayların kayıt örneği tablosunda gösterilmesi. Çeviri açısından belirleyici olan, elinizdeki belgede olay satırlarının bulunup bulunmadığıdır.
Almanca çeviride kardeş bilgisi eklenir mi?
Belgede olmayan bilgi eklenmez. Nüfus kayıt örneğinde kardeş bilgisi gösterilmediği için çeviride de yer almaz.
Belgeyi biz mi onaylarız?
Hayır. Biz ön çeviri hazırlarız; onayı yetkili tercüman verir. Ayrıntı için /nasil-calisir-gizlilik/ ve /serbest-tercumanlar/ sayfalarına bakın.
Karşı dildeki yazı ve ilgili sayfalar
Aynı konunun Alman büroların bakışıyla yazılmış hali: /de/ratgeber/tuerkischer-nufus-kayit-ornegi-vukuatli-auszug/. Belge türleri için /belge-turleri/, tercüme büroları için /tercume-burolari/, sorular için /sss/ ve /iletisim/ sayfaları kullanılabilir.
Bu yazı bilgilendirmedir, hukuki danışmanlık değildir; kararı yetkili tercüman ve ilgili makam verir. Biz onay vermeyiz.
Kaynaklar
- 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, madde 3, 6, 7, 43, 44 (Mevzuat Bilgi Sistemi) (kontrol: 2026-11-01)
- Bolu İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü, Nüfus Kayıt Örneği (vukuat tanımı) (kontrol: 2026-11-01)
- NVİ, Nüfus Kayıt Örneği Verilmesi (kontrol: 2026-11-01)
Yayın: 2026-11-01