Dosyada üç belge, üç ayrı yazım: önce ne yapmalıyım?
Aşağıdaki, varsayımsal bir örnektir: Nüfus kayıt örneğinde "Çağlar Işık", pasaportta "Caglar Isik", eski bir diplomada "Caglar Işik" yazıyor olsun. Üç belge aynı kişiye aittir, ama yan yana konduğunda üç ayrı yazım görünür. Ön çeviriyi hazırlayan tercüman için asıl soru, çeviri metnine hangi yazımın gireceği ve farkın kime, nasıl bildirileceğidir.
Bu yazı hukuki bir hüküm vermez. Resmî kaynaklarda açıkça yazanı aktarır, kaynakların sustuğu yerde bunu belirtir. Karar her zaman yetkili tercümanındır.
Dosya açılışında isimler için hangi sırayı izleyebilirim?
- Her belgedeki yazımı karakter karakter alın. Özel adlar çevrilmez; kaynakta "Işık" yazıyorsa çeviride de "Işık" kalır.
- Tüm belgeleri tek bir isim listesinde toplayın. Nüfus kaydı, pasaport, diploma, mahkeme kararı, vekâletname ve varsa sicil kayıtları yan yana yazılsın.
- Farkın türünü ayırın. Yalnızca harf sadeleştirmesi mi var (Ş yerine S), yoksa farklı bir harf dizisi mi (Cağlar yerine Çağlar)? Birincisi belge türünün kuralından kaynaklanabilir, ikincisi giriş hatası olabilir; hangisi olduğunu belgeyi veren kurumun kaydı gösterir.
- Tutarsızlığı çeviri metninin dışında, ayrı bir notla tercümana iletin. Şerhte nasıl anılacağına tercüman karar verir.
- Bir belge içinde aynı yazımı sürdürün. Aynı isim bir sayfada "Işık", ötekinde "Isik" olmasın.
Hangi fark neye işaret edebilir?
| Dosyada görülen fark | Olası kaynak | Tercümanın yapabileceği |
|---|---|---|
| Yalnızca diyakritik eksik (Çağlar - Caglar) | Belge türünün karakter kuralı veya sadeleştirme | Kaynaktaki gibi yazıp farkı nota geçmek |
| Bir harf farklı (Çağlar - Cağlar) | Giriş hatası ihtimali | Kaynağı verene sormak, tercümana bildirmek |
| Büyük harfli bölüm farklı görünüyor | Otomatik büyük harf dönüşümü | Küçük harfli satırla karşılaştırmak |
| Ad sırası veya ikinci ad farkı | Belgeye özgü alan düzeni | Alan başlığına bakıp kaynakta olduğu gibi aktarmak |
Almanya'daki sicil kuralı çeviri yazımımı bağlar mı?
Konuya en yakın hüküm, Personenstandsverordnung'un (PStV) 15. maddesinin üçüncü fıkrasıdır. Gesetze-im-internet.de üzerindeki metne göre sicil kayıtları Latin yazısıyla tutulur, diyakritik işaretler değiştirilmeden yazılır ve karakter kümesi olarak UTF-8 kodlamasındaki ISO/IEC 10646:2003 kullanılır. İkinci fıkra, sicil türlerini E, G, L ve S harfleriyle gösterir.
Bu norm, Standesamt'ın kendi elektronik siciline ilişkindir. Tercümanın çeviri metninde Türkçe bir ismi nasıl yazacağını ya da bir makamın yabancı belgelerdeki yazımı nasıl karşılayacağını düzenlemez. Sicil verisinde işaretlerin değiştirilmeden yazılmasını şart koşması, çeviride de kaynaktaki harflerin korunmasını yalnızca akla yakın kılar; bu bizim okumamızdır, kaynağın hükmü değildir.
DIN 91379 tercümanı doğrudan bağlar mı?
DIN 91379, adların ve veri alışverişinin elektronik işlenmesi için Unicode'daki Latin karakterleri ve tanımlı karakter dizilerini belirleyen standarttır. DIN Media sayfasına göre 2022-08 sürümü DIN SPEC 91379:2019-03'ün yerini almıştır. Kapsam "geniş anlamda ad"dır: Alman nüfus hukukundaki kişi adları, tüzel kişi adları, ürün, yer ve cadde adları ile belge ve kanun başlıkları. Standart AB'nin resmî dillerini, İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre dillerini ve Almanya'daki azınlık dillerini kapsar; harflerin görünümünü (glif) düzenlemez. Sürüm Unicode 13'ü esas alır ve UTF-8 ile Normalform C konusunda yönlendirme içerir.
Kamu tarafı için kaynak, String.Latin+ çalışma grubunun IT-Planungsrat'a sunduğu raporudur (sürüm 1.0, 11.08.2022). Rapor, 2019/53 sayılı karara atıf yaparak, Bund ve eyaletler arasında kullanılan IT süreçlerinin DIN SPEC 91379'a en geç 1 Kasım 2024'e kadar uyumlu olmasını öngörür. Bu bilgi tercüman için bir uyarı niteliğindedir: Alman makamların yazılımlarının özel harfleri tutması öngörülüyor. Standart bir çeviri yazım kuralı koymaz, ve DIN Media sayfasında Türkçe harflerin ayrıca anıldığına rastlanmadığı için standardın Türkçe harfleri kapsadığını söylemiyoruz.
Büyük harfe çevirirken i ve ı nasıl karışır?
Türkçede noktalı i ile noktasız ı ayrı harflerdir; büyükleri de ayrıdır: i harfinin büyüğü İ, ı harfinin büyüğü I'dır. Türkçe dil ayarı olmayan bir sistemde, noktalı i büyük harfe çevrilirken noktasız I'ya dönüşebilir. Örneğin "Sinan" adı "SINAN" olarak çıkabilir; doğrusu "SİNAN"dır. Ters yönde, "IŞIK" gibi bir yazım küçük harfe çevrilirken I noktalı i'ya dönüşebilir ("işik"); doğrusu "ışık"tır. Ayrıca büyük harfli bir ismi ASCII'ye sadeleştiren bir süreçte İ de I olur ve i ile ı arasındaki ayrım kaybolur. Bu yüzden isimleri büyük harfe çevirmeniz gerekiyorsa, çeviri aracının dil ayarını Türkçe yapın ve sonucu kaynakla karşılaştırın.
| Küçük | Büyük | Dikkat |
|---|---|---|
| i | İ | Büyük harfte nokta korunmalı |
| ı | I | Noktasız; i ile karıştırılmamalı |
| ç | Ç | Sadeleştirmede c'ye dönebilir |
| ğ | Ğ | Sadeleştirmede g'ye dönebilir |
| ş | Ş | Sadeleştirmede s'ye dönebilir |
| ö, ü | Ö, Ü | Almanca alfabede de bulunur; kaynakta yoksa "oe", "ue" yazılmaz |
Pasaporttaki satırlar neden farklı olabilir?
Pasaportun alt satırları (makine okunabilir bölge, MRZ) ayrı kurallarla yazılır. Bu kuralların metnini bu yazı için kendimiz okumadık; bu nedenle hangi Türkçe harfin MRZ'de nasıl yazıldığını burada vermiyoruz. Çeviri açısından yapılacak iş basittir: MRZ ile görsel bölgedeki yazım ayrıysa, ikisini de kaynaktaki gibi not edin ve farkı tercümana bildirin.
Tercümana verilecek notta ne yazmalı?
Not kısa ve tarafsız olmalıdır: hangi belgede hangi yazımın bulunduğu, farkın türü (diyakritik eksik, farklı harf dizisi, büyük harfli satır) ve çevirideki isimde hangi yazımın kullanıldığı. Neden olduğunu tahmin eden bir cümle eklemeyin; "pasaport hatalı" ya da "nüfus kaydı yanlış" gibi değerlendirmeler tercümanın ve makamın işidir. Böyle bir not, tercümanın şerhte farkı nasıl anacağına karar vermesini kolaylaştırır.
Makam hangi yazımı ister?
Bu soruya genel bir cevabımız yok. PStV § 15 Almanya'daki sicil kayıtlarını, DIN 91379 elektronik veri işlemeyi düzenler; hiçbiri çeviride hangi yazımın kabul edileceğini bildirmez. Dosyada birden fazla yazım varsa tercümanın sorumluluğundaki yol, sapmayı açıkça işaretlemek ve ilgili makama sormaktır.
Ön çeviri hizmetimizde isimler nasıl işleniyor?
Ön çeviride kaynak belgedeki özel adları olduğu gibi, Türkçe harfleri koruyarak yazıyoruz. Çeviriye onay vermiyoruz, onay yetkili tercümandadır; müşteri ilişkisi tercümanda kalır, teslim adsızdır. Dosyadaki belgeler arasında isim farkı görürsek bunu ayrı bir notla iletiyoruz. Çalışma düzeni için nasıl çalışırız ve gizlilik, belgeler için belge türleri sayfasına bakabilirsiniz. Hizmet sayfaları: serbest tercümanlar ve tercüme büroları. Sorularınız için sıkça sorulan sorular ve iletişim. Aynı konunun Alman büroları açısından ele alındığı yazı: Almanca rehber.
Kısa özet
- PStV § 15 Abs. 3: Almanya'daki sicillerde diyakritik işaretler değiştirilmeden, Latin yazısıyla ve UTF-8 ile yazılır; bu, çeviri yazımını doğrudan düzenlemez.
- DIN 91379 (2022-08), DIN SPEC 91379:2019-03'ün yerini alan, adlar için Unicode tabanlı bir standarttır.
- i, ı, İ, I harflerinde büyük harfe çevirme ve ASCII sadeleştirmesi nokta kaybına yol açabilir.
- Belgeler arasındaki isim farkı kaynakta olduğu gibi yazılır ve tercümana ayrı bir notla bildirilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Çeviride hangi yazımın kullanılacağına ve belgenin kabulüne yetkili tercüman ve ilgili makam karar verir. Biz onay vermeyiz.
Kaynaklar
- § 15 PStV – Personenstandsregister (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- DIN 91379:2022-08 (DIN Media) (kontrol: 2026-11-01)
- Bericht der Fachgruppe String.Latin+ an den IT-Planungsrat, Stand der Umsetzung der Spezifikation DIN SPEC 91379, Version 1.0, 11.08.2022 (verweist auf Entscheidung 2019/53) (kontrol: 2026-11-01)
Yayın: 2026-11-01