Dosya elinize geldiğinde ilk olarak neye bakmalısınız?
Türk Aile Mahkemesi'nden çıkmış bir boşanma kararı çeviriye üç parça hâlinde gelebilir: karar metni, kesinleşme şerhi ve varsa ayrı bir apostil sayfası. Ön çeviriye başlamadan önce bu üç parçanın dosyada olup olmadığına, sıralarının doğru olup olmadığına ve her yaprağın iki yüzünün de taranıp taranmadığına bakın. Eksik bir parça varsa bunu çeviriye başlamadan müşteriye veya çeviriyi onaylayacak tercümana yazın; eksik parçayı tahminle tamamlamayın.
İkinci soru belgenin nerede kullanılacağıdır. Karar Almanya'daki bir evlilik, soyadı veya medeni hâl işlemi için isteniyorsa, çeviriyi alacak makamın kendi gereklilikleri olabilir. Bunu belirleyen sizin ön çevirinizi onaylayacak kişi veya ilgili makamdır; sizin işiniz, metni kaynaktaki sırayla ve eksiksiz aktarmaktır. Hukuki değerlendirme bu yazının konusu değildir.
Karar metninde hangi bölümleri çevirirsiniz ve nelere dikkat edersiniz?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 297. maddesi hükmün içeriğini sayar. Hüküm “Türk Milleti Adına” verilir; ardından şu unsurlar gelir: hükmü veren mahkeme ile hâkim ve zabıt kâtibinin ad, soyad ve sicil numaraları; tarafların kimlikleri ve Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası; iddia ve savunmaların özeti ile gerekçe; hüküm sonucu, yargılama giderleri ve varsa kanun yolları ve süresi; hükmün verildiği tarih ve imzalar; gerekçeli kararın yazıldığı tarih. Bu sıra, çeviri sırasında kendinize bir kontrol listesi olarak kullanabileceğiniz bir iskelet verir.
- Taraf bilgileri: Ad, soyad ve kimlik numaraları kaynaktaki gibi kalır. Türkçe harfleri (ş, ğ, ı, İ) değiştirmeyin. Almanya'daki bir belgeyle yazım uyumu gerekiyorsa bu kararı onaylı tercüman veya müşteri verir.
- İki ayrı tarih: Hükmün verildiği tarih ile gerekçeli kararın yazıldığı tarih kanunda ayrı ayrı sayılmıştır (297/1-d ve e). Çeviride ikisi de kendi etiketiyle görünmelidir.
- Hüküm sonucu: Kanun, sonuç kısmında her talep hakkındaki hükmün sıra numarası altında, açık ve tereddüt uyandırmayacak biçimde gösterilmesini ister (297/2). Sıra numaralarını koruyun; böylece çeviri kaynakla satır satır karşılaştırılabilir. Boşanmanın yanında velayet, nafaka veya soyadı gibi hükümler varsa hepsini çevirin; hangisinin gerekli olduğuna siz karar vermeyin, sorun.
- Kanun yolları ve süre cümlesi: Kararda bu cümle bulunabilir (297/1-ç “varsa”). Varsa olduğu gibi çevrilir; sürenin hesabına veya anlamına dair yorum eklenmez.
Kararın sonundaki kanun yolu cümlesi nasıl okunur?
Çeviride yorum yapmayacaksınız, ama cümlenin hangi süreyi anlattığını bilmek hatalı terim seçimini önler. İlk derece kararına karşı istinaf süresi iki haftadır ve ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar; istinaf süresine ilişkin özel kanun hükümleri saklıdır (HMK 345/1). Bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinden verilen temyizi kabil nihai kararlara karşı temyiz yoluna tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde başvurulabilir (HMK 361/1); bu madde ilk derece aile mahkemesi kararlarına doğrudan uygulanan bir hüküm değildir. Çevirinizde kararda yazan süreyi ve yolu aynen aktarın: “istinaf”, “temyiz”, “tebliğ” sözcüklerini birbirine karıştırmayın ve kaynak ne diyorsa onu yazın.
Kesinleşme şerhi nedir ve çeviride nasıl işaretlenir?
Türk mevzuatında kesinleşmenin belgelenmesi HMK madde 302/4'te anlatılır: hükmün kesinleştiği, ilamın altına veya arkasına yazılır, tarih ve mahkeme mührü konur ve başkan veya hâkim tarafından imzalanır. Madde 302/5 ise kanun yollarından geçerek kesinleşen kararların kesinleşme kaydının ilk derece mahkemesince yapılacağını söyler.
- Arka yüzü kontrol edin. Kanun “altına veya arkasına” der; taranan belgelerde sayfanın arkası kolayca atlanır. Her yaprağın iki yüzünün taranmış olduğundan emin olun. Arka yüz boşsa bunu müşteriye veya onaylı tercümana yazın.
- Üç unsuru aktarın: kesinleşme ifadesi, tarih, mühür ve imza bilgisi. Mühür yazısı okunuyorsa mahkeme adı olarak aktarılır; okunmuyorsa “[Stempel: unleserlich]” gibi bir köşeli parantez notu düşülür. Silik yerleri tahminle doldurmayın.
- Tarihleri ayrı tutun. Karar tarihi ile kesinleşme kaydının tarihi farklı olabilir; çeviride aynı satırda birleştirmeyin.
Belgede kesinleşme şerhi yoksa, olanı çevirin ve şerhin bulunmadığını müşteriye yazın. Böyle bir belgenin makamca nasıl değerlendirileceğine biz karar vermeyiz.
Apostil sayfasını çeviri dosyasına nasıl alırsınız?
Karar yurt dışında kullanılacaksa mahkeme evrakına ayrı bir sayfada apostil eklenmiş olabilir. Apostilin ne olduğunu rehberimizin ilgili yazısında bulabilirsiniz; burada yalnızca çeviri tarafı ele alınıyor. Apostil sayfasındaki bilgiler kararın metninden ayrı bir sayfada durur; bu sayfayı kararla birlikte çeviri dosyasına alın.
Alman medeni usul hukukunda yabancı kamu belgesinin gerçekliğini, olayın şartlarına göre mahkeme takdir eder (§ 438 Abs. 1 ZPO); Bund konsolosu veya elçisi tarafından yapılan Legalisation ise ilave ispat olmaksızın yeterli bir ispattır (Abs. 2). Bu hüküm mahkemeye ilişkindir ve apostili düzenlemez. Apostil sayfasını çeviriye dahil etmek, ne istendiğini belirleyecek olan makama tam bir dosya sunmayı kolaylaştırır; hangi belgenin ne ölçüde istendiğine ise makam karar verir.
Apostil sayfasında basılı ve doldurulmuş tüm alanları kaynaktaki sırayla aktarın; numara ve tarihleri kaynakla tek tek karşılaştırın. Basılı kısımların nasıl işleneceğini, çeviriyi onaylayacak tercümanla netleştirin.
§ 107 FamFG tercümanı hangi noktada ilgilendirir?
Almanya'da yabancı mahkemelerin evliliği sonlandıran kararları için kural § 107 FamFG'dedir. Buna göre bu tür kararlar kural olarak ancak Landesjustizverwaltung (eyalet adalet idaresi) tanınma şartlarının varlığını saptadıktan sonra tanınır. Karar, iki eşin de karar anında vatandaşı olduğu devletin mahkemesinden çıkmışsa bu saptama aranmaz (Abs. 1). Yetkili idare, eşlerden birinin Almanya'da mutad meskeninin bulunduğu eyaletin adalet idaresidir; böyle bir mesken yoksa yeni evliliğin kurulacağı yerin, o da yoksa Berlin'in idaresi yetkilidir (Abs. 2). Başvuruda hukuki yararın gösterilmesi gerekir (Abs. 4); ret hâlinde Oberlandesgericht'a başvurulabilir (Abs. 5); saptama kararı (olumlu ya da olumsuz) Alman mahkemelerini ve idari makamları bağlar (Abs. 9).
Eşlerin uyruğu bu istisnanın uygulanıp uygulanmayacağını etkiler. Uyruk durumu dosyadan net anlaşılmıyorsa, bunu müşteri veya avukatı değerlendirir; siz yalnızca kararda yazan kimlik ve uyruk bilgilerini aynen aktarırsınız. Eyalet, form ve başvuru ayrıntıları bu yazının dışındadır.
Çeviriyi kim onaylar?
Alman Medeni Usul Kanunu § 142 Abs. 3'e göre mahkeme, yabancı dilde yazılmış bir belge için çeviri isteyebilir. Çeviri, bir eyalette (Land) eyalet hukukuna göre yetkilendirilmiş veya yeminli ilan edilmiş bir çevirmenden gelmelidir. Çevirmen çevirinin doğru ve eksiksiz olduğunu belgelerse çeviri doğru ve eksiksiz sayılır; aksinin ispatı mümkündür (S. 4). Belgeleme çevirinin üzerine konur, yer ve tarihi ve çevirmenin sıfatını gösterir ve imzalanır. Kural mahkemelere ilişkindir; başka makamların kendi gereklilikleri olabilir.
Biz ön çeviri hazırlarız; onay vermeyiz. Onayı, müşteri ilişkisini yürüten yetkili tercüman verir. Ön çeviriyi kendi adınıza onaylamadan önce kaynakla karşılaştırmanız beklenir. Adsız teslim ve müşteri ilişkisinin sizde kalması düzeni için çalışma ve gizlilik sayfasına bakabilirsiniz.
Ön çeviri teslimi için pratik kontrol listesi
- Karar, kesinleşme şerhi ve varsa apostil sayfası tek dosyada, doğru sırada ve her yaprağın iki yüzü taranmış olarak gelsin.
- Çeviride kaynaktaki sayfa düzeni ve paragraf sırası korunsun; mühür, imza ve elle yazılan notlar köşeli parantezle belirtilsin.
- Özel isimler, kimlik numaraları ve dosya numaraları aynen aktarılsın.
- Okunamayan veya belirsiz yerler işaretlensin, tahminle doldurulmasın.
- Kararın hangi Alman makamına verileceği belliyse, bunu onaylı tercümana ayrıca bildirin.
Ayrıntılı belge türlerimiz için belge türleri sayfasına, bağımsız çalışan tercümanlar için serbest tercümanlar, bürolar için tercüme büroları sayfasına bakabilirsiniz. Sık sorulan sorular SSS sayfasında, sorularınız için iletişim sayfası var. Bu yazının Almanca karşılığı burada yer alır.
Önemli not
Bu yazı genel bilgilendirmedir; hukuki danışmanlık değildir. Tanınma için § 107 FamFG uyarınca saptama gerekiyorsa bu saptamayı yetkili Landesjustizverwaltung yapar, çevirinin onayını ise yetkili tercüman verir. Kendi dosyanız için ilgili eyaletin adalet idaresine veya bir avukata danışın. Biz onay vermeyiz.
Kaynaklar
- § 107 FamFG – Anerkennung ausländischer Entscheidungen in Ehesachen (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 297, 302, 345, 361 (mevzuat.gov.tr) (kontrol: 2026-11-01)
- § 142 ZPO – Anordnung der Urkundenvorlegung (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- § 438 ZPO – Echtheit ausländischer Urkunden (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
Yayın: 2026-11-01