"Veraset ilamı" mı, "mirasçılık belgesi" mi: belgenin adı neden önemli?
Kanun metinleri bu belge için tek bir ad kullanmaz. Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 598 "mirasçılık belgesi" ifadesini kullanır: başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir. Tapu Kanunu (2644) m. 37 ise yabancı gerçek kişilerin intikal işlerinin "veraset senetlerine" istinaden yapılacağını söyler. Tapu Kanunu Ek m. 1 yine "mirasçılık belgesi" der. "Veraset ilamı" ifadesi bu iki kanun metninde geçmez; müvekkilin getirdiği kâğıtta bu ad yazıyorsa yazıldığı gibi aktarılır.
Çeviri için kural şudur: belgenin başlığını, üzerinde yazdığı sözcüklerle aktarın. Kanunda hangi adın kullanıldığı, çevirideki başlığın nasıl yazılacağını belirlemez; belgenin kendi başlığı ve veren makam belirler. Almanca karşılık olarak "Erbschein" yazılıp yazılmayacağı ise tercümanın kararıdır (bkz. aşağıdaki karşılaştırma).
Kim verir ve hangi hâlde hangi belge çıkar?
TMK m. 598 üç ayrı durumu anlatır.
| Durum | Veren makam | TMK dayanağı |
|---|---|---|
| Yasal mirasçılar | Sulh mahkemesi veya noterlik | m. 598/1 |
| Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı (ölüme bağlı tasarruf): ilgililere bildirildikten sonra bir ay içinde itiraz edilmezse | Sulh mahkemesi | m. 598/2 |
| Vasiyetnamenin açılması ve ilgililere onaylı örneğinin tebliği | Sulh hâkimi | m. 595, 596 ve 597 |
Vasiyetname açma kararı ve tutanağı, mirasçılık belgesinin kendisi değildir; m. 596'ya göre vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın tesliminden başlayarak bir ay içinde mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi tarafından açılır ve ilgililere okunur. m. 597'ye göre mirasta hak sahibi olanların her birine vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı bir örneği tebliğ edilir. Müvekkil "veraset belgesi" diye bir dosya getirdiğinde içindeki kâğıdın bu üç gruptan hangisine girdiğine bakın; veren makam (sulh hâkimi, sulh mahkemesi, noterlik) ve TMK dayanağı farklıdır.
Belgenin geçerliliğine dair kanun ne söyler?
TMK m. 598/3: mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. m. 598/4: ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı saklıdır. Çeviri tekniği açısından kural şudur: belgede yer alan tarih, dosya veya esas numarası ve her türlü şerh çeviriye aynen girer. Güncelliğin değerlendirilmesi ise çevirmenin değil, belgeyi kabul eden mercii işidir; çeviriye bu konuda yorum eklenmez.
Alman Erbschein ile aynı belge midir?
Alman Medeni Kanunu (BGB) § 2353, Nachlassgericht'in mirasçıya, başvurusu üzerine, miras hakkını ve yalnızca mirasın bir kısmına çağrılmışsa miras payının büyüklüğünü gösteren bir belge (Erbschein) vereceğini söyler. § 2365 Erbschein'da mirasçı olarak gösterilen kişiye, belgede yazılan miras hakkının ait olduğu ve yazılandan başka tasarruflarla kısıtlı olmadığı karinesini bağlar; § 2366, Erbschein'a güvenerek hukuki işlemle kazanan üçüncü kişiyi belirli koşullarda korur. Almanya'da başvurunun hangi mahkemeye yapılacağı FamFG § 343'te düzenlenir; mirasbırakanın ölüm anındaki mutad meskeni belirleyicidir.
İki belgeyi yan yana koyduğumuzda şu farklar görünür. Alman belgesini yalnızca Nachlassgericht (Amtsgericht) verir (GVG § 23a Abs. 1 Nr. 2 ve Abs. 2 Nr. 2: freiwillige Gerichtsbarkeit işleri Amtsgericht'lere aittir; Nachlass- und Teilungssachen bu işlerden biridir); Türk belgesi ise noterlikçe de verilebilir (TMK m. 598/1). Türk metni "mirasçılık sıfatlarını gösteren belge" der; Alman metni miras hakkı ve miras payı büyüklüğünü sayar. Bu farklar yüzünden "veraset ilamı = Erbschein" biçiminde otomatik eşitleme yapılmaz. Almanca başlığın seçimi, belgenin kullanılacağı yere ve tercümanın terminoloji arşivine bağlıdır.
Türkiye'deki taşınmaza geçiş için ne söylenir?
Tapu Kanunu m. 37, yabancı gerçek kişilerin intikal işlerinin, Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinden verilen veya kendi yetkili makamlarından verilip Türk kanunlarının veraset usulü hakkındaki hükümlerine uygun olduğu Türk mahkemelerince tasdik edilen veraset senetlerine istinaden yapılacağını söyler. Metnin ağırlığı iki yerde: belgenin ya Türk mahkemesinden çıkması ya da yabancı makamdan verilmiş olup Türk mahkemesince tasdik edilmiş olması. Çeviri bu zincirin bir halkasıdır; tasdik kararını verecek olan çevirmen değildir.
Tapu Kanunu Ek m. 1 ise ölüm tarihinden itibaren en geç iki yıl içinde tapu sicilinde miras intikalinin gerçekleşmemesi hâlinde tapu müdürlüğünün mirasçılık belgesi düzenlenmesi için yargıya başvurabileceğini, mirasçılık belgesine göre tapu kayıtlarını elbirliği mülkiyeti şeklinde tescil edeceğini söyler.
Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (5718) m. 20/1: miras ölenin millî hukukuna tâbidir; Türkiye'de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. m. 43: mirasa ilişkin davalar ölenin Türkiye'deki son yerleşim yeri mahkemesinde, son yerleşim yerinin Türkiye'de olmaması hâlinde terekeye dâhil malların bulunduğu yer mahkemesinde görülür. m. 1/2: Türkiye Cumhuriyeti'nin taraf olduğu milletlerarası sözleşme hükümleri saklıdır.
Alman–Türk Konsolosluk Sözleşmesi ve Nachlassabkommen ne diyor?
Alman Dışişleri Bakanlığı'nın (Auswärtiges Amt) Türkiye temsilciliği sayfası, miras belgesi konusunda şu bilgileri verir: Alman mı Türk mü Erbschein gerektiği, 28.05.1929 tarihli "Alman Reich'ı ile Türkiye Cumhuriyeti arasındaki Konsolosluk Sözleşmesi"ne göre belirlenir; sözleşme Almanya Federal Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti için geçerliliğini sürdürmektedir. Sözleşmenin Art. 20'ye ek kısmı "Nachlassabkommen"dır. Sayfaya göre Alman belgesi için başvuru, ölenin Almanya'daki son ikametgâhının bulunduğu Amtsgericht/Nachlassgericht'e yapılır. Alman Erbschein'ın Türkiye'de kullanılabilmesi için sayfa, Nachlassabkommen'in § 17'si gereğince Türkiye'deki bir Alman temsilciliğince tasdik edilmesini söyler; yer yer tasdik yerine apostil de kabul edilmektedir. Alternatif olarak mirasçılar önce Türk makamlarıyla (örneğin bankalarla) Türk Erbschein'ını kabul edip etmediklerini görüşebilir; bu durumda mirasçılardan en az biri herhangi bir Türk hukuk mahkemesine başvurur.
Bu yazı Nachlassabkommen'in madde metnini aktarmaz; yalnızca Auswärtiges Amt sayfasında yazanı ve o sayfaya atfı yansıtır. Hangi belgenin hangi makama gideceği, çevirinin değil, başvuranın ve makamın kararıdır.
Çeviriye girerken hangi alanlar kaynaktaki gibi kalır?
- Mirasbırakanın adı, soyadı, baba adı, T.C. kimlik numarası, ölüm tarihi ve yeri.
- Mirasçıların adları, soyadları, yakınlık dereceleri ve varsa pay oranları: kesirler (1/4, 1/2 vb.) kaynaktaki yazımla.
- Veren mahkemenin veya noterliğin adı: özel ad kaynaktaki gibi, "mahkeme", "noterlik" gibi genel sözcükler hedef dile çevrilir.
- Dosya, esas ve karar numaraları; belge tarihi; mühür ve imza notları.
- Belgeye bağlı vasiyetname veya itiraz süresine dair ibareler.
Sık sorulan sorular
Mirasçılık belgesi vasiyetnameyi de çevirmeyi gerektirir mi?
Belgeye bağlı olarak. TMK m. 598/2, atanmış mirasçı belgesinin ölüme bağlı bir tasarrufa dayandığını söyler. Vasiyetname çevirisi istenmişse ayrı bir iştir; mirasçılık belgesinin çevirisine eklenmez.
Belge bankaya mı, tapuya mı verilecek diye sormak gerekir mi?
Çevirinin içeriği değişmez. Sunulacağı mercie göre onay biçimi ve eklenecek belgeler sorusu ortaya çıkar; bu soruyu tercüman ve ilgili makam karara bağlar.
Mirasçılar arasında yabancı uyruklu varsa ne değişir?
Çeviri tekniği değişmez. Tapu işlemleri için Tapu Kanunu m. 37 gibi hükümler uygulanır; bu karar çevirmene ait değildir.
Önemli not
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir. Terim seçimi, onay ve belgenin kabulü yetkili tercüman ve ilgili makam tarafından yapılır. Biz onay vermeyiz. Almanca okuyucular için karşılık yazı: /de/ratgeber/erbschein-tuerkei-veraset-ilami-uebersetzung-mirascilik-belgesi/. İlgili sayfalar: /serbest-tercumanlar/, /tercume-burolari/, /belge-turleri/, /nasil-calisir-gizlilik/, /sss/, /iletisim/.
Kaynaklar
- Türk Medeni Kanunu (4721), m. 595-598 (mevzuat.gov.tr) (kontrol: 2026-11-01)
- Tapu Kanunu (2644), m. 37 ve Ek m. 1 (mevzuat.gov.tr) (kontrol: 2026-11-01)
- Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (5718), m. 1, 20, 43 (mevzuat.gov.tr) (kontrol: 2026-11-01)
- Auswärtiges Amt (deutsche Auslandsvertretungen in der Türkei): Erbschaftsangelegenheiten (kontrol: 2026-11-01)
- BGB § 2353 (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- BGB § 2365 (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- BGB § 2366 (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- FamFG § 343 (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- GVG § 23a (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
Yayın: 2026-11-01