Diploma ve transkript getiren müşteri çoğunlukla tek bir sonuç bekler: belgenin Almanya'da kabul edilmesi. Tercümanın işi ise belgenin Almanca metnini hazırlamaktır. Belgenin Almanya'daki karşılığına karar vermek, hangi kurumun neyi isteyeceğini kestirmek ya da bir notu Alman not sistemine çevirmek bu işin dışında kalır. Aşağıda, masaya bir diploma talebi geldiğinde sırayla neye bakıldığı, anabin ile ZAB'ın ne işe yaradığı ve alanların nasıl çevrildiği anlatılıyor.
Diploma talebi geldiğinde ilk hangi soru sorulur?
İlk soru belgenin ne için çevrildiğidir: Zeugnisbewertung başvurusu mu, işveren mi, üniversite mi, vize ya da AB Mavi Kart başvurusu mu? Amaç, belgeyi alacak kurumun hangi tür çeviri isteyeceğini belirler ve bunu müşteri değil kurum söyler. Tercüman olarak "bu çeviri yeter" demek yerine müşteriden kurumun yazılı talimatına bakmasını isteyin.
İkinci soru belgenin tam olup olmadığıdır. Diploma, transkript ve varsa ekleri baştan isteyin; ön yüz var, arka yüz yoksa ya da transkriptin ikinci sayfası eksikse bunu işe başlamadan bildirin. Üçüncü soru, kurum adının yazımıdır: üniversitenin Latin harfli adı belgede ve anabin kaydında aynı mı? Bu üç soru cevaplanmadan metne girmek, sonradan düzeltme yapmayı gerektirir.
Çeviri ile değerlendirme neden ayrı işlerdir?
ZAB'ın kendi sayfasına göre Zeugnisbewertung, yabancı bir yükseköğretim belgesini Alman eğitim sistemine yerleştiren, ZAB tarafından düzenlenen resmî bir belgedir. Çeviri bu belgenin yerine geçmez, bu belge de çevirinin yerine geçmez. Tercümanın görevi, Türkçe belgedeki her bilgiyi Almanca metinde aynı sırayla ve aynı içerikle vermektir.
Belgede yazmayan bir cümle çeviriye eklenmez. "Bu diploma yüksek lisans seviyesindedir" ya da "Alman Master derecesine denktir" gibi bir tespit, Zeugnisbewertung'un konusudur; tercümanın kaleminden çıkarsa hem yetki aşımı olur hem de müşteriye yanlış bir güven verir.
anabin'de tercüman neye bakar?
anabin, yabancı eğitim belgelerinin değerlendirilmesi için hazırlanmış resmî bir bilgi portalıdır. Kendini, yabancı bir niteliği Alman eğitim sistemine yerleştirmek isteyen makamlara, işverenlere ve özel kişilere destek veren bir kaynak olarak tanıtır. Tercümana en yararlı bölümler Hochschulabschlüsse (yükseköğretim dereceleri) ve Institutionen (kurumlar) bölümleridir; ana sayfa ayrıca Gradführung ve çalışma başvurusu için araştırma kılavuzları sunar.
- Kurum durumu: Araştırma kılavuzuna göre yabancı yükseköğretim dereceleri Almanya'da kural olarak yalnızca devlet ya da devletçe tanınmış bir kurumda alınmışsa tanınabilir. Bu kurumlar H+ ile işaretlenir; bazı ülkelerde ek ölçütler aranır ve durum H+/- olur; kılavuz ayrıca H- durumunu da anar. Kurum, Institutionen bölümünde ülke seçilip adı yazılarak aranır.
- Derece adı: Gradführung kılavuzuna göre bir derece kaydı açıldığında tam derece adı, çevirisi ve kısaltması görünür. Bu kayıt bir referanstır; belgeye hangi Almanca ifadenin yazılacağına yetkili tercüman karar verir ve belgedeki Türkçe ifade esastır.
anabin veri tabanının eksiksiz olduğunu iddia etmez; kılavuz, bir derecenin ya da kurumun henüz listelenmemiş veya değerlendirilmemiş olabileceğini açıkça yazar. Kayıt bulunamaması belgenin geçersiz olduğu anlamına gelmez, yalnızca portalda kayıt olmadığını gösterir. Müşteriye "kayıt yok, o hâlde tanınmaz" demek doğru olmaz.
Diploma ve transkriptte hangi alana nasıl davranılır?
Aşağıdaki tablo, belge parçalarında çeviride yapılanı ve yapılmayanı yan yana gösterir. Tablodaki yaklaşım bir çalışma önerisidir; son kararı yetkili tercüman verir.
| Belge parçası | Çeviride yapılır | Çeviride yapılmaz |
|---|---|---|
| Ders adları | Anlama uygun biçimde Almanca verilir; ders kodu olduğu gibi kalır | Ders adındaki özel ad (kişi, kanun, yer) çevrilmez |
| Kredi ve AKTS sütunları | Sayılar belgedeki gibi aktarılır | Başka krediye çevirme ya da toplam hesaplama yapılmaz |
| Notlar | Harf notları (AA, BA gibi) ve rakamlı notlar aynen yazılır; belgede not ölçeği açıklanmışsa o açıklama çevrilir | Alman notuna dönüştürme yapılmaz |
| Ortalama | Ölçekle birlikte aktarılır (örneğin 4,00 üzerinden); ondalık ayracı (virgül ya da nokta) tüm belgede tutarlı kullanılır | Değer değişmez, yuvarlama yapılmaz |
| Tarihler | Belgedeki biçim korunur, gün-ay-yıl sırası net yazılır | Eksik tarih tamamlanmaz |
| Kurum adı | Özel ad korunur; "Üniversitesi", "Fakültesi", "Rektörlüğü" gibi genel sözcükler Almanca karşılığıyla verilir | Kurum adı tümüyle Türkçe bırakılmaz |
| İmza unvanları | "Rektör", "Dekan", "Öğrenci İşleri Daire Başkanı" gibi unvanlar çevrilir | İsimler çevrilmez, olduğu gibi kalır |
| Mühür, kaşe, karekod | Çeviri metninde köşeli parantezle belirtilir, okunabilen yazı aktarılır | Görsel metin gibi yeniden yazılmaz |
Diplomada hata nerede çıkar?
Diplomanın metni kısa olduğu için hatalar çoğunlukla ad ve numara alanlarında olur. Kişinin adı ve soyadı pasaportundaki yazımla kontrol edilir ve Türkçe harfler korunur. Doğum tarihi ve yeri, bölüm adı, derece unvanı ve diploma numarası kaynak belgeyle karakter karakter karşılaştırılır. Okunamayan bir mühür yazısı ya da silik bir numara tahminle doldurulmaz; yetkili tercümana teslim ederken ayrı bir listeyle belirtilir.
ZAB Zeugnisbewertung neleri içerir, neleri içermez?
ZAB'ın sayfasına göre Zeugnisbewertung şunları içerir: yükseköğretim derecesinin, bölümün ve kurumun adı; öğrenimin süresi ve türü; bitirme yeri ve tarihi; kurum ve bölümün tanındığına dair teyit; Alman eğitim sistemindeki karşılık gelen seviye (örneğin Bachelor ya da Master seviyesi). Üniversiteye giriş, derece kullanımı ve mesleki tanınma konusunda genel bilgiler de belgenin parçasıdır.
Aynı sayfa iki sınırı açıkça belirtir: Zeugnisbewertung üniversiteye kabul, ileri öğrenim ya da düzenlenmiş bir meslekte çalışma hakkı vermez; ayrıca not dönüştürme Zeugnisbewertung'un parçası değildir. Bu cümle çeviri için doğrudan sonuç doğurur: transkriptteki notu Alman sistemine çevirmek ne ZAB belgesinin ne de tercümenin konusudur.
ZAB, belgeyi Lizbon Tanıma Sözleşmesi'ne dayanarak eyaletler adına düzenlediğini, belgenin dijital mühürle verildiğini ve doğrulamasının çevrimiçi yapılabildiğini yazar. Vize ya da AB Mavi Kart başvurusunda yükseköğretim derecesinin Alman derecesiyle karşılaştırılabilir olduğunun kanıtlanması gerektiği de ZAB sayfasında geçer. Başvuru koşulları bu yazının konusu değildir; müşteri bunları ZAB'ın kendi sayfasından öğrenmelidir.
Müşteri çeviride "Bachelor" yazmasını isterse ne yapılır?
Yurt dışında alınmış bir akademik derecenin Almanya'da nasıl kullanılacağı (Gradführung), anabin'in kılavuzuna göre kişinin ikamet ettiği eyaletin kurallarına bağlıdır; sorular eyaletin bilim bakanlığına yöneltilir. Diplomada "Bachelor" ya da "Master" sözcüğü geçmiyorsa çeviriye eklenmez. Tercüman, diplomadaki unvanı belgeyle uyumlu aktarır ve müşteriyi unvan kullanımı için ilgili eyalet kaynağına yönlendirir.
Alman makamı çeviriyi hangi hükme dayanarak ister?
Federal İdari Usul Kanunu'nun (VwVfG) 23. maddesinin 2. fıkrasına göre makam, yabancı dilde sunulan belge için gecikmeden çeviri istemelidir ("soll ... verlangen"); yani kural olarak çeviri istemek esastır. Haklı hâllerde onaylı ya da yeminli tercüman tarafından hazırlanmış çeviri de istenebilir. Hangi durumda onay istendiğine makam karar verir.
Bu iş akışında bizim yerimiz nedir?
Biz ön çeviri aşamasını hazırlarız; müşteri ilişkisi ve onay yetkili tercümandadır. Yöntemimiz /nasil-calisir-gizlilik/, işlediğimiz belgeler /belge-turleri/, kısa cevaplar /sss/ sayfasındadır. Tercümanlar /serbest-tercumanlar/ ve büro sahipleri /tercume-burolari/ sayfasına, sorular /iletisim/ sayfasına yönlenebilir. Almanca eş yazı: /de/ratgeber/tuerkisches-diplom-transkript-uebersetzung-anabin-zab/.
Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Belgenin nasıl değerlendirileceğine ve çevirinin hangi biçimde kabul edileceğine ilgili makam ve yetkili tercüman karar verir; biz onay vermeyiz.
Kaynaklar
- anabin – Infoportal zu ausländischen Bildungsabschlüssen (Startseite) (kontrol: 2026-11-01)
- anabin – Rechercheanleitung: Bewertung Hochschulabschluss (kontrol: 2026-11-01)
- anabin – Rechercheanleitung: Anerkennung einer ausländischen Hochschule (kontrol: 2026-11-01)
- anabin – Rechercheanleitung: Gradführung (kontrol: 2026-11-01)
- ZAB – Zeugnisbewertung für ausländische Hochschulabschlüsse (kontrol: 2026-11-01)
- § 23 VwVfG – Amtssprache (kontrol: 2026-11-01)
Yayın: 2026-11-01