Elinizdeki belge tapu senedi mi, tapu kaydı örneği mi?
Çeviriye başlamadan önce belgenin türünü adlandırın; çünkü Tapu Sicili Tüzüğü iki ayrı şeyden söz eder. m. 85/1'e göre tapu işlemleriyle ilgili düzenlenen istem belgesi, resmî senet, tapu senedi ve ipotek belgelerinin birer örneği müdürlük tarafından hak sahiplerine verilir; m. 85/2'ye göre ilgilisinin istemi hâlinde tapu sicilini oluşturan diğer bilgi ve belgelerin örneği de verilir. Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 1017/2 ise sicildeki kaydın bir örneğinin isteyen ilgiliye verileceğini söyler. Yani "tapu senedi" sözcüğü ile "kayıt örneği" aynı kâğıdın iki adı olarak kanunda tanımlanmış değildir. Kâğıdın üzerinde yazan başlığı aynen aktarın ve belgeyi kendi başınıza yeniden adlandırmayın.
Tüzük m. 84/2, onaylı örneklerin verilebileceğini ve mahkemeler ile yetkili resmî merciler sicil veya belgelerin aslını isterse örneklerin müdür tarafından tasdik edilip asılların iade edilmek üzere verileceğini düzenler. Belgede onay ibaresi, mühür ve imza varsa bunlar çeviride köşeli parantezle ve kaynaktaki yerinde gösterilir.
Tapu kütüğünün sayfası hangi sütunlara bölünür?
TMK m. 1000'e göre her taşınmaza kütükte bir sayfa ayrılır ve sayfa numaraları birbirini izler. Sayfanın özel sütunlarına şunlar tescil edilir: mülkiyet; taşınmaz üzerinde kurulmuş veya o taşınmaz lehine başka taşınmaz üzerinde kurulmuş bulunan irtifak hakları ile taşınmaz yükü; taşınmaz üzerindeki rehin hakları. Eklentiler malikin isteği üzerine beyanlar sütununa kaydedilir. Şerhler, TMK m. 1009–1011'de ayrıca düzenlenir ve Tüzük m. 46 uyarınca kütüğün şerhler sütununa yazılır.
Bu yapı, tapu çıktısını okurken beş ayrı bölgeyi birbirinden ayırmanıza yarar: malik, irtifak hakları, rehin, şerhler ve beyanlar. Kanunda bu beşinin toplamını adlandıran tek bir sözcük yoktur. Tapu Kanunu, TMK ve Tüzük metinlerinde "takyidat" sözcüğü geçmez; kanun her sütunu kendi adıyla anar. Bu nedenle kaynak belgede "takyidat" yazıyorsa çevirinin bu sözcüğü kaynaktaki bağlamıyla taşıması, ayrıntıyı ise sütun adlarıyla vermesi gerekir.
Elektronik kayıt konusunda Tüzük m. 12/2 önemli bir ayrıntıdır: TAKBİS üzerindeki kayıtlar, sicillerin elektronik ortamda tutulmaya başlandığı tarihten sonraki bilgileri gösterir. Çıktıda eski işlemlerin görünmemesi bu yüzden çeviri hatası değil, kaynağın niteliğidir.
Malik sütununda neler yazılır?
Tüzük m. 28 malik sütunu için şunu öngörür: malik sütununun ilk beş satırına yeni malikin adı, soyadı ve baba adı, edinme nedeni, tarih ve yevmiye numarası yazılır. Devreden kişinin adı, soyadı, baba adı ile edinme nedeni, tarih ve yevmiye numarası kırmızı mürekkepli kalemle çizilir. Paylı mülkiyette pay miktarı, paydaşların adı, soyadı ve baba adından sonra kesirli olarak gösterilir. Elbirliği mülkiyette elbirliğini doğuran neden, malik adları ortak paranteze alındıktan sonra belirtilir. Tüzel kişilerin unvanı tam olarak yazılır.
Çevirmen için üç uygulama sonucu çıkar. Birincisi, çizili satır sonraki malikin öncülünü gösterir; çıktıda böyle bir çizgi varsa "[üstü çizili]" notuyla belirtmek okuyucuya hangi satırın devreden kişiye ait olduğunu gösterir. İkincisi, kesirleri (örneğin 1/2) ve baba adını kaynaktaki yerinde bırakın. Üçüncüsü, edinme nedeni ifadelerini (satış, miras, bağış vb.) kaynaktaki sözcükle aktarın; hangi Almanca terimin seçileceğine terim arşivinizden karar verirsiniz.
İrtifak hakları sütunundaki "m" ve "h" harfleri ne anlama gelir?
Tüzük m. 30'a göre irtifak hakları kütük sayfasında ayrılan özel sütuna tescil edilir. Kişisel irtifak hakları, ilgili taşınmazın kütük sayfası irtifak hakları sütununda mükellefiyet anlamına gelen "m" harfi ile gösterilir; hak sahibinin adı, soyadı ve irtifak hakkının çeşidi belirtilir, varsa süresi yazılır. Her bir irtifak hakkı için "a" harfinden başlamak üzere alfabenin harfleri kullanılır. Taşınmaz lehine kurulan irtifak hakları, lehine irtifak hakkı kurulan taşınmazın sayfasında hak anlamına gelen "h" harfi ile, yüklü taşınmazın sayfasında ise "m" harfi ile gösterilir. Taşınmaz yükü, yüklü taşınmazın irtifak hakları sütununa tescil edilir; hak sahibi ve kıymeti belirtilir.
Çeviride bu harfler ve satır numaralandırması korunur; "m" ve "h" tek başlarına anlamsız olduğu için yanlarına, gerekirse tercüme notu olarak, kaynağın (Tüzük m. 30) tanımladığı anlamı kısaca eklemek mümkündür. Bu not hukuki yorum değil, kaynak göstermedir.
Rehin sütunu: İ, İ.B.S. ve İ.S. kısaltmaları
Tüzük m. 31'e göre taşınmaz rehni kütük sayfasının ilgili sütununa tescil edilir. Her rehin hakkı için "A" harfinden başlamak üzere alfabenin harfleri kullanılır. Tescilde ipotek "İ", ipotekli borç senedi "İ.B.S.", irat senedi "İ.S." harfleriyle gösterilir. Alacaklının adı, soyadı ve baba adı veya tüzel kişinin unvanı tam olarak yazılır; ipotekli borç senedi hamiline yazılı ise bu belirtilir. Rehin miktarı, varsa faiz oranı, rehin derecesi, rehin süresi, tescil tarihi ve yevmiye numarası yazılır. Faiz oranı değişken ise düşünceler sütununda belirtilir; rehin haklarının terkini için sonraki ilk satır boş bırakılır.
Tapu Kanunu m. 26'daki bir fıkra, kamu kurum ve kuruluşları, kredi kuruluşları ve bankalar gibi sayılan kurumlar lehine teminat gösterilen taşınmazların ipotek işlemlerinin, tarafların istemi hâlinde, taraflarca imzalanan kredi veya borç sözleşmesine istinaden tapu müdürlüklerinde tescil edildiğini söyler. Bu durumda ipotek satırının dayandığı belge ayrı bir kredi veya borç sözleşmesidir. Çeviride ekli sözleşme istenmişse onu ayrı bir belge olarak ele alın.
Şerhler sütunu: türleri birbirinden nasıl ayırırsınız?
| Şerh türü | TMK dayanağı | Kanunun saydığı örnek içerik | Tüzük |
|---|---|---|---|
| Kişisel haklar | m. 1009 | Arsa payı karşılığı inşaat, taşınmaz satış vaadi, kira, alım, önalım ve gerialım sözleşmelerinden doğan haklar | m. 47 (aranan belgeler) |
| Tasarruf yetkisini kısıtlayan | m. 1010 | Çekişmeli hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararları; haciz, iflâs kararı veya konkordato ile verilen süre; aile yurdu kurulması, artmirasçı atanması | m. 48 ve 49 |
| Geçici tescil şerhi | m. 1011 | İddia edilen bir aynî hakkın güvence altına alınması veya tasarruf yetkisini belirleyen belgelerdeki noksanlıkların sonradan tamamlanması | m. 50 ve 51 (gösterim: "G.T.Ş.") |
| Beyanlar (şerh değil, ayrı sütun) | m. 1012 | Eklentiler; kamu hukuku kısıtlamaları; yönetmelikle belirlenen diğer hususlar | m. 52–56 |
Tüzük m. 49 tasarruf hakkını yasaklayan şerhler için aranacak belgeleri sayarken ihtiyatî tedbir için mahkeme kararı veya yazısını, kamu haczi, iflas veya konkordato ile verilen sürenin şerhi için yetkili merciin resmî yazısını ve aile konutu şerhi için yerleşim yeri belgesi ile medeni hâli gösterir nüfus kayıt örneğini sayar. Dolayısıyla bir şerh satırı, ek bir mahkeme yazısına veya resmî yazıya dayanabilir. Çevirisi istenen şerhin dayanağı olan yazı dosyada yoksa müvekkile bunu sorun.
Şerh satırında konu, süre, tarih ve yevmiye numarası ile varsa değer yazılır (Tüzük m. 51/1). Bu alanları yan yana yazılmış olarak değil, satırdaki sırasıyla aktarın.
Beyanlar sütununda hangi bilgiler yer alır?
Tüzük m. 52'ye göre kütüğün beyanlar sütununa mevzuatın yazılmasını öngördüğü hususlar tarih ve yevmiye numarası belirtilerek yazılır. Eklentiler malikin yazılı istemi üzerine buraya yazılır (m. 53). Kurulmaları artık mümkün olmayan aynî haklar (m. 54) ve hak sahibinin vesayet altına alındığına veya vesayetin kaldırıldığına dair mahkeme kararlarından Müdürlüğün yazılı bilgisi varsa bu durum (m. 55) beyanlar sütununa işlenir. Tüzük m. 29/3 ise ortaklaşa kullanılan taşınmazın hangi ada ve parsel veya bağımsız bölümle ortak olduğunun yararlanan taşınmazların beyanlar sütununda belirtileceğini söyler.
Alman Grundbuch ile karşılaştırma yaparken nelere dikkat edilir?
Alman Grundbuchverfügung (GBV) § 4'e göre her Grundbuchblatt, Aufschrift, Bestandsverzeichnis ve üç bölümden (Abteilung) oluşur. § 9'a göre Abteilung I'de malik ve edinme sebebi, § 10'a göre Abteilung II'de Hypothek, Grundschuld ve Rentenschuld dışındaki yükler, tasarruf kısıtlamaları ve Vormerkung ile Widerspruch kayıtları, § 11'e göre Abteilung III'te Hypothek, Grundschuld ve Rentenschuld yer alır.
| Tapu kütüğü sütunu | GBV'nin ilgili hükmü (kendi ifadesiyle) |
|---|---|
| Malik sütunu | § 9: Abteilung I'e Eigentümer ve Eintragungsgrundlage yazılır |
| İrtifak hakları ve taşınmaz yükü | § 10 Abs. 1 a: Abteilung II'ye, Hypotheken, Grundschulden ve Rentenschulden hariç, taşınmazın tüm Belastungen'i yazılır |
| Rehin hakları (İ, İ.B.S., İ.S.) | § 11: Abteilung III'e Hypotheken, Grundschulden ve Rentenschulden yazılır |
| Şerhler | GBV'de tek bir karşılığı yoktur: § 10 Abs. 1 b Verfügungsbeschränkungen ve mülkiyete ilişkin Vormerkungen'i Abteilung II'ye yazar; § 12 Abs. 1 ise Vormerkung'u korunan talebe göre yazar (mülkiyetin devri talebi: Abteilung II; başka bir hakkın tanınması talebi: kesin tescil için ayrılan bölüm ve sütun; diğer hâller: Veränderungen sütunu) |
| Beyanlar | — |
Bu tablo bir eşitleme iddiası taşımaz; sağ sütun GBV'nin ne dediğini, sol sütun Tüzük ve TMK'nın hangi sütunu adlandırdığını yan yana koyar. Türk rehin türleri ile Alman Hypothek, Grundschuld ve Rentenschuld terimlerinin birbirinin çevirisi olduğu kanun metinlerinden çıkmaz; her kayıt kendi hukuk düzeninin tanımıyla okunmalıdır.
Sık sorulan sorular
Ada, parsel, cilt ve sayfa numaraları çevrilir mi?
Hayır, kaynaktaki gibi aktarılır; bu, bu yazının çalışma kuralıdır ve kanun hükmü değildir. Tüzük m. 41/3, ipotekli borç senedinde ve irat senedinde pafta, ada ve parsel numaraları ile cilt ve sayfa numarasının yer alacağını söyler; m. 16/4 ise kayıt sorgulamasında T.C. kimlik numarası veya taşınmazın ada ve parsel numarasının belirtilmesini zorunlu kılar. Bu numaralar taşınmazı belirleyen bilgilerdir.
Kaydı herkes görebilir mi?
TMK m. 1020'ye göre tapu sicili herkese açıktır; ilgisini inanılır kılan herkes ilgili sayfanın ve belgelerin kendisine gösterilmesini veya örneklerinin verilmesini isteyebilir. Alman tarafı ayrı bir kuraldır; bu yazı onu Türk kuralından türetmez.
Tapu çıktısında olmayan bir şerh çeviriye eklenir mi?
Hayır. Çeviri yalnızca belgede yazanı taşır. Eksik görünen bir alan için müvekkilden güncel çıktı istenir.
Önemli not
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir. Belgenin hangi terimlerle çevrileceğine ve onaylanacağına yetkili tercüman karar verir. Biz onay vermeyiz. Almanca okuyucular için karşılık yazı: /de/ratgeber/tuerkisches-grundbuch-tapu-senedi-uebersetzung-takyidat/. İlgili sayfalar: /serbest-tercumanlar/, /tercume-burolari/, /belge-turleri/, /nasil-calisir-gizlilik/, /sss/, /iletisim/.
Kaynaklar
- Türk Medeni Kanunu (4721), m. 1000, 1009-1012, 1017, 1020 (mevzuat.gov.tr) (kontrol: 2026-11-01)
- Tapu Kanunu (2644), m. 26 (mevzuat.gov.tr) (kontrol: 2026-11-01)
- Tapu Sicili Tüzüğü, RG 17.08.2013, Sayı 28738, m. 12, 16, 28-31, 41, 46-56, 84, 85 (TKGM) (kontrol: 2026-11-01)
- GBV § 4 (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- GBV § 9 (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- GBV § 10 (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- GBV § 11 (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- GBV § 12 (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
Yayın: 2026-11-01