"Yeminli tercüman" derken hangi yetkiden söz ediyoruz?
Türkçe çalışan çevirmenler arasında en sık karışan nokta şudur: GDolmG'nin kendi başlığı ve § 1 metni Dolmetscher, yani sözlü tercümanlar içindir ve "Gerichtsverhandlungen", yani duruşmalardaki dil aktarımına bağlanır. Belge çevirisi yapan Übersetzer'in yetkisi bu maddede tanımlanmıyor. Günlük dilde ikisine de "yeminli" denir; Almanca yazışmada ise unvanın ne olduğu önemlidir: allgemein beeidigt, öffentlich bestellt ve allgemein ermächtigt ayrı ifadelerdir.
Justiz-dolmetscher.de veri tabanı da bunu iki katmanlı anlatıyor: allgemein beeidigte, öffentlich bestellte veya allgemein ermächtigte tercüman ve çevirmenlerin durumu, 01.01.2023'te yürürlüğe giren federal Gerichtsdolmetschergesetz'e ya da tek tek eyaletlerin hukukuna göre belirleniyor. Yani dayanak, kişiye göre federal kanun ya da ilgili eyaletin hukuku olabilir.
GDolmG ne zaman yürürlüğe girdi ve § 1 neyi kapsıyor?
Gesetz über die allgemeine Beeidigung von gerichtlichen Dolmetschern, kısa adıyla Gerichtsdolmetschergesetz (GDolmG), veri tabanının başlangıç sayfasına göre 1 Ocak 2023'ten beri yürürlüktedir. § 1 kapsamı çizer: Gerichtsverfassungsgesetz'in (GVG) § 185 veya § 186 maddeleri uyarınca duruşmalarda dil aktarımı için çağrılması gereken Dolmetscher'ler bu kanunun hükümlerine göre genel olarak yeminlendirilir. Madde ayrıca VwGO § 55, FGO § 52 Abs. 1, ArbGG § 9 Abs. 2 ve SGG § 61 Abs. 1'i sayar. Dolayısıyla konu yalnızca ceza ve hukuk mahkemeleri değil, idare, maliye, iş ve sosyal mahkemelerindeki duruşmalardır.
§ 1 Satz 2, GVG § 189 Abs. 1'in etkilenmeden kaldığını da belirtir. O hüküm, tercümanın "treu und gewissenhaft" çevireceğine dair yemin etmesini, inanç veya vicdan nedeniyle yemin etmek istemeyenler için ise Bekräftigung vermesini düzenler. GVG § 189 Abs. 2'ye göre ise ilgili tür için GDolmG'ye veya eyalet hukukuna göre genel yeminli olan tercümanın, federal ve eyalet mahkemelerinin hepsinde bu genel yemine başvurması yeterlidir.
Belge çevirisinde ölçüt nerede?
Belge çevirisi için ZPO § 142 Abs. 3'e bakılır: Mahkeme, yabancı dildeki belgenin çevirisini isteyebilir; çeviri, ilgili tür dil aktarımı için bir eyalette eyalet hukukuna göre ermächtigt veya öffentlich bestellt edilmiş ya da bununla eşit tutulan bir çevirmen tarafından hazırlanmış olmalıdır. Ölçüt burada da landesrechtlich, yani eyalet hukukudur. "GDolmG'ye göre yeminli" ifadesi tek başına bir belge çevirisinin onayını açıklamaz. Eyaletlerin kendi düzenlemeleri için çevirmenin bağlı olduğu Landesjustizverwaltung'a başvurulur; kuralların eyalete göre değiştiğini akılda tutun.
31 Aralık 2027 tarihi tam olarak neyi söylüyor?
Veri tabanının başlangıç sayfasındaki duyuruya göre, eski eyalet hukukuna göre allgemein beeidigt olan tercümanlar 31 Aralık 2027'ye kadar mahkemelerde bu genel yemine başvurabilir; atıf GVG § 189 Abs. 2'yedir. Aynı duyuru, eyalet düzeyindeki Bestellung süreliyse ve süre daha önce doluyorsa o tarihin esas alınacağını söyler. Ayrıca GDolmG ve eyaletlerin uyum düzenlemelerinin Bestellung'u etkileyebileceğini, gerekirse zamanında yenilenmesini öneriyor.
Tarihin kaynağına dikkat edin: 2027 yılı GVG § 189 Abs. 2'nin metninde değil, bu duyuruda yer alıyor. Duyuru mahkemede genel yemine başvurmayı ilgilendiriyor; yani bu tarih sözlü tercümanlıkla ilgili bir bilgidir, belge çevirisinin onayına dair bir süre değildir.
Hem duruşmada hem belgede çalışan kişi için tablo
Aynı kişi hem duruşmada tercümanlık hem belge çevirisi yapıyorsa iki ayrı dayanak söz konusu olabilir. Bunu kendi kayıtlarınızda ayrı tutmak, yanlış anlaşılmaları önler:
- Duruşma tercümanlığı: Unvanı ve yeminin dayanağını (GDolmG veya eski eyalet hukuku) kontrol edin; 2027 duyurusu bu gruba yöneliktir.
- Belge çevirisi: Eyalet hukukuna göre yetki ve unvanı kontrol edin; ZPO § 142 Abs. 3'teki şerh unsurları ayrıca önem taşır.
- Kayıt arama: Veri tabanında isim, yer veya dile göre arama yapılabilir; listeyi Landesjustizverwaltung'lar yönetir.
Bir sipariş hem duruşmada sözlü aktarım hem yazılı belge içeriyorsa, iki işin dayanağı ayrıdır; ikisini sipariş kaydında ayrı yazmak, sonradan "hangi yetkiyle" sorusunu önler.
Gizlilik yükümlülüğü genel yeminle değişiyor mu?
GVG § 189 Abs. 4'e göre tercüman veya çevirmen, görevi sırasında öğrendiği hususlarda Verschwiegenheit göstermelidir ("soll" ifadesi kullanılıyor); mahkeme bunu hatırlatır. Hüküm sözlü tercümanın yanı sıra Übersetzer'i de anar, ancak mahkeme bağlamında düzenlenmiştir. Başka bir bağlamdaki sorumluluk ayrı bir hukuki değerlendirmeyi gerektirir; burada onu yapmıyoruz.
Büro ve serbest çevirmen için kontrol listesi
- Sipariş "mahkemede tercümanlık" mı, "belge çevirisi" mi? İkisini ayrı yazın.
- Çeviriyi onaylayacak kişinin unvanını ve dayandığı eyalet hukukunu yazılı olarak teyit edin.
- Eski eyalet hukukuna dayalı genel yemini olan tercümanlar için 31.12.2027 duyurusunu ve süreli Bestellung'larda bitiş tarihini takip edin.
- Müşteriye "GDolmG kapsamında yeminli" gibi kapsamı aşan bir ifade kullanmayın.
- Bir makam veya mahkeme belirli bir şerh ya da unvan istiyorsa, bunu yazıyla öğrenin.
Turkdeutschservice bu tabloda nerede duruyor?
Biz Türkçe–Almanca ön çeviri hazırlıyoruz. Onay vermiyoruz; onay şerhini yetkili çevirmen kendi sorumluluğunda verir. Müşteri ilişkisi sizde kalır, teslim adsızdır. Süreç için nasıl çalışır ve gizlilik sayfasına, çalışma biçimleri için serbest tercümanlar ve tercüme büroları sayfalarına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
"Yeminli tercüman" ile GDolmG'ye göre genel yeminli tercüman aynı şey mi?
Kaynaklarda bu iki ifadeyi eşitleyen bir cümle yok. Justiz-dolmetscher.de "allgemein beeidigt", "öffentlich bestellt" ve "allgemein ermächtigt" olmak üzere üç ayrı ifade kullanıyor ve bunların dayanağını GDolmG ya da eyalet hukuku olarak ayırıyor. Türkçedeki "yeminli" sözcüğü bu üç unvanı gevşek biçimde kapsar; Almanca sipariş yazışmasında unvanı olduğu gibi yazmak daha güvenlidir.
Veri tabanında kayıtlı olmak her şeyi çözer mi?
Veri tabanı bir bilgilendirme platformudur; Landesjustizverwaltung'lar eyaletlerdeki genel yeminli, öffentlich bestellt veya ermächtigt kişilere ilişkin bilgi vermek için kurmuş. Bir belgenin bir makam tarafından kabul edilip edilmeyeceği sorusunu liste tek başına cevaplamaz. Aradığınız kişinin unvanını ve dillerini kontrol etmek için iyi bir başlangıçtır.
Türkçe–Almanca çalışan biri için pratik sonuç nedir?
Duruşma tercümanlığı yapıyorsanız yemininizin dayanağını ve süresini bilin. Belge çevirisi onaylıyorsanız unvanınızı eyalet hukukuna göre belirtin. İkisini birden yapıyorsanız, her iş için hangi yetkiye dayandığınızı ayrı ayrı yazılı tutun. "GDolmG" ifadesini yalnızca sözlü tercüme hizmetini anlatırken kullanmak yanlış anlaşılmaları azaltır.
Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bir çevirinin kabul edilip edilmeyeceğine ve hangi şerhin gerektiğine yetkili tercüman ve ilgili makam karar verir. Biz onay (Beglaubigung) vermeyiz; onayı yetkili tercüman verir.
Kaynaklar
- § 1 GDolmG - Allgemeine Beeidigung gerichtlicher Dolmetscher (kontrol: 2026-11-01)
- § 189 GVG - Eid und Verschwiegenheit des Dolmetschers (kontrol: 2026-11-01)
- § 142 ZPO (kontrol: 2026-11-01)
- Dolmetscher- und Übersetzerdatenbank der Länder (justiz-dolmetscher.de) (kontrol: 2026-11-01)
Yayın: 2026-11-01