Belge masaya geldiğinde ilk iş: nereye gidecek, makam ne istiyor?
Ehliyet çevirisi iki yönlü gelir. Almanya'daki bir müşterinin Alman Führerschein'ı Türkiye'de bir nüfus müdürlüğüne gidecekse çeviri Türkçe hazırlanır; Türkiye'den gelen bir müşterinin Türk sürücü belgesi Almanya'daki bir kuruma gidecekse Almanca. Alan işaretlemeye başlamadan önce müşteriye tek bir soru sorulur: belge hangi makama verilecek ve o makam çeviriyi hangi biçimde istiyor? Hukuki zemin iki yönde farklı olduğu için bu soru yanıtlanmadan çeviri biçimi seçilmez.
Bu yazı tercümana ve büroya yöneliktir. Türk tarafında İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'nün yayımladığı Sürücü Belgesi İşlemlerine Dair Talimat'a ve Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı'nın kod tablosuna, Alman tarafında Fahrerlaubnis-Verordnung'a (FeV) dayanır. Hüküm vermez; metinde ne yazdığını aktarır, çeviri sırasında nelere bakılacağını gösterir.
Alman Führerschein'da alanları nasıl işaretlersiniz?
FeV'nin 8 numaralı eki (Anlage 8), Alman kart Führerschein'ının iki yüzünü numaralı alanlarla tarif eder. Çeviriye başlarken belgenin ön ve arka yüzünü bu numaralarla yan yana koymak, hiçbir alanın atlanmamasını sağlar.
| Alan | İçerik (Anlage 8) | Yüz |
|---|---|---|
| 1 | Soyadı, doktora unvanı | Ön |
| 2 | Ad | Ön |
| 3 | Doğum tarihi ve yeri | Ön |
| 4a / 4b / 4c | Düzenleme tarihi / geçerlilik bitiş tarihi / düzenleyen makamın adı | Ön |
| 5 | Belge numarası | Ön |
| 6, 7 | Fotoğraf, imza | Ön |
| 9 | Sahip olunan sınıflar (verilmeyenler çizgiyle iptal edilir) | Ön ve arka |
| 10 | Sınıf bazında düzenleme tarihi (alan 14'e de yazılmış olabilir; 10. sütunda "*)" ile atıf yapılır) | Arka |
| 11 | Süreli sınıfların geçerlilik tarihi | Arka |
| 12 | Kısıtlamalar ve ek bilgiler, Anlage 9'a göre kodlu | Arka |
| 13 | Başka üye devletlerin kayıtları için alan | Arka |
| 14 | Bir veya birkaç sınıfın düzenleme tarihi için alan | Arka |
8 numaralı alan (ikamet yeri) Alman belgesinde bulunmaz; Anlage 8 bunu açıkça belirtir. Bu yüzden çeviride 8 numara için boş bir satır açılmaz. Arka yüzde 10 numaralı sütunda "*)" işareti görürseniz tarih 14 numaralı alandadır; ikisini birlikte okumadan sınıf tarihi yazılmaz. Çizgiyle iptal edilmiş sınıf satırları, verilmeyen sınıfı gösterdiği için bilgi taşır; bu satırların çeviride nasıl işaretleneceğine onaylayan tercüman karar verir.
Türk sürücü belgesinde alan işaretleme ve 12 numaralı bölüm
Talimat'ın 20. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi, yabancı belgenin Türk belgesine dönüştürülmesinde ilgili ülkenin işaretiyle yabancı belge numarasının kod tablosunun 70 ve 71 numaralı maddelerine uygun biçimde belgenin 12 numaralı bölümüne yazılacağını söyler; örnek olarak "70.0123456789.NL" verilir. Bu nedenle bir Alman belgesini Türkçeye çevirirken belge numarası ve düzenleyen ülkenin işareti karakter karakter karşılaştırılır; bu bilgi sonradan Türk belgesine işlenir. Türk belgesini Almancaya çevirirken alan numaralarını ve etiketleri belgenin kendisinden aktarın.
Sınıf sütunu: harfleri "karşılığıyla" değiştirmeyin
Türk ve Alman sınıf listeleri örtüşmez. Talimat'ın 16. maddesindeki Türk sınıfları M, A1, A2, A, B1, B, BE, C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE, F, G ve K'dır (K, sürücü aday belgesidir). FeV § 6 Abs. 1'de ise AM, A1, A2, A, B, BE, C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D, DE, T ve L sayılır. M, B1, F, G ve K yalnızca Türk listesinde; AM, T ve L yalnızca Alman listesinde yer alır.
| Sınıf | Türk tanımı (Talimat md. 16) | Alman tanımı (FeV § 6) |
|---|---|---|
| A1 | 125 cm³'ü, 11 kW'ı ve güç/ağırlık oranı 0,1'i geçmeyen motosikletler; gücü 15 kW'ı geçmeyen üç tekerlekli motosikletler | 125 cm³'e, 11 kW'a kadar ve güç/ağırlık oranı 0,1 kW/kg'ı aşmayan motosikletler; belirli üç tekerlekli araçlar |
| A2 | 35 kW'ı ve güç/ağırlık oranı 0,2'yi geçmeyen motosikletler | 35 kW'dan fazla olmayan ve 0,2 kW/kg'ı aşmayan, 70 kW'ı aşan bir motosikletten türetilmemiş motosikletler |
| B | Otomobil ve kamyonet; eğitim veya sınav koşuluyla azami yüklü ağırlığı 4.250 kg'a kadar birleşik araçlar | İzin verilen toplam kütlesi 3.500 kg'ı aşmayan ve sürücü dışında en çok sekiz kişi taşıyacak araçlar |
| BE | B ile kullanılan araçlara takılan, azami yüklü ağırlığı 3.500 kg'ı geçmeyen römork veya yarı römork | B sınıfı çekici ve izin verilen toplam kütlesi 3.500 kg'ı aşmayan römork veya yarı römork |
Tablo iki metni yan yana koyar; "eşdeğerdir" demez. Terimler de farklıdır (Türkçede "azami yüklü ağırlık", FeV'de "zulässige Gesamtmasse"). Sınıf harfi kaynaktaki gibi bırakılır; çevirmen açıklaması gerekiyorsa onu onaylayan tercüman belirler.
Talimat'ın 20. maddesinin ikinci fıkrası yabancıların belgelerini düzenler: (b) bendi, yabancıların motorlu bisiklet (M), motosiklet (A1, A2), lastik tekerlekli traktör (F), iş makinesi (G) veya otomobil (B1, B) için verilmiş belgelerinin karşılığı olan Türk sınıfıyla, diğer araç cinsleri için verilmiş belgelerinin B sınıfıyla, römork yetkisi olanların belgelerinin ise BE sınıfıyla değiştirileceğini söyler. Türk vatandaşlarının dış ülkelerden aldığı belgeler için üçüncü fıkra geçerlidir. Bu eşleştirme çevirinin konusu değildir ve çevirinin içine yazılmaz.
Kod sütunu: aynı numara, farklı anlam olabilir
Her iki belgede de sınıf satırının yanında sayısal kodlar bulunur. Türkiye'de kodlar Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı'nın "Sürücü/Sürücü Adayı ve Araçlara İlişkin Kod Tablosu"nda (01/01/2016 tarihli tablo), Almanya'da FeV Anlage 9'daki "Schlüsselzahlen" listesinde sıralanır. Pek çok kod iki listede aynı anlamdadır, hepsi değildir.
| Kod | Türk kod tablosu | FeV Anlage 9 |
|---|---|---|
| 01.01 | Gözlük | Brille |
| 70 | ... tarafından verilen ... No.lu belge değişimi (örnek 70.0123456789.NL); tablodaki açıklama: başka bir ülke tarafından verilen belgenin üçüncü bir ülke tarafından değiştirilmesinde ilgili ülkenin işareti ve belgenin numarası yazılır | Umtausch des Führerscheins Nummer …, ausgestellt durch … (örnek 70.0123456789.NL) |
| 78 | Sadece otomatik vitesli araç kullanabilir | Nur Fahrzeuge mit Automatikgetriebe |
| 96 | B sınıfı ile 4.250 kg'a kadar otomobil ve kamyonet cinsi birleşik araçlar | B sınıfı çekici ile 750 kg'ı aşan römorktan oluşan, toplam kütlesi 3.500 kg'ı aşan ama 4.250 kg'ı geçmeyen kombinasyon |
| 104 | Sürücü kursunda otomatik vitesli araçla eğitim ve sınava katılanlar, yalnız otomatik vitesli araç kullanabilir (MEB kodu) | Muss ein gültiges ärztliches Attest mitführen |
104 numaralı kod farkı açık gösterir: aynı rakam iki belgede iki ayrı anlam taşır. Çeviride rakam sabit kalır, anlam belgeyi düzenleyen ülkenin tablosundan alınır. Karşı ülkenin tablosundan alınan bir anlam yazılırsa belgeyi okuyan memur yanlış bir kısıtlama görür. Bir örnek daha: Türk kod tablosunda 102 numaralı kod "Ticari araç, resmi araç, ambulans kullanamaz" biçimindedir; Anlage 9'un kod listesinde 102 numaralı bir satır yoktur.
Talimat'ın 20. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi, Türkiye'de yabancılara verilen belgelere kod tablosundan "Ticari Araç Kullanamaz" kodunun işleneceğini, Türk vatandaşlarına ve 5203 sayılı Kanun kapsamındaki "Mavi Kart" sahiplerine işlenmeyeceğini belirtir. Kodu çevirirken yorum yapmayın, yalnızca kaynağı aktarın.
Türkiye'de tebdil: Talimat çeviri hakkında ne diyor?
Talimat'ın 13. maddesi başvuru işlem türlerini sayar: ilk kayıt, yenileme veya sınıf ekleme ve dış ülkelerden alınan belgenin değiştirilmesi (tebdil). Tebdilde ibraz edilecek belgeleri 14. maddenin dördüncü fıkrası listeler: yabancı sürücü belgesinin aslı ve renkli fotokopisi, kimlik belgesi, sürücü sağlık raporu, bedel makbuzları, biyometrik fotoğraf, kan grubunu gösteren belge veya beyan, öğrenim belgesi ve adli sicil kaydı. Çeviriyi ilgilendiren iki satır vardır: yabancı sürücü belgesinin "noter veya konsolosluk onaylı Türkçe tercümesi" ve yurt dışından alınan öğrenim belgelerinin noter tasdikli tercümesi.
Liste hangi alanların çevrileceğini söylemez; bu boşluk belgenin kendisine bakılarak doldurulur: ön ve arka yüzdeki bütün numaralı alanlar, sınıf sütunu, kodlar ve varsa ek sayfa. Talimat'ın 20. maddesinin birinci fıkrası ortak ilkeleri verir: Karayolu Trafiği Konvansiyonu'na taraf olmayan ve karşılıklı tanıma anlaşması bulunmayan ülkelerin belgeleri değiştirilmez; geçici belgeler ile uluslararası sürücü belgeleri değiştirilmez; yabancı belgenin renkli fotokopisi alınır ve belgenin verildiği ülkedeki Türk dış temsilciliği aracılığıyla doğruluğu teyit edildikten sonra işlem yapılır. Çeviri belgenin yerini tutmaz.
Almanya'da Türk ehliyeti: FeV çeviri istiyor mu?
FeV § 29 Abs. 1'e göre AB/AEA dışındaki bir devletin belgesiyle Almanya'da olağan ikametgâh edinen kişinin yetkisi altı ay sürer; ikametin on iki ayı aşmayacağı makul biçimde gösterilirse bu süre en çok altı ay uzatılabilir. Olağan ikametgâh § 7 Abs. 1'de yılda en az 185 gün Almanya'da oturma ölçütüyle tarif edilir. Aynı maddenin ikinci fıkrası çeviriden söz eder: Almanca yazılmamış, AB/AEA veya İsviçre'de düzenlenmemiş ya da 1968 Viyana Sözleşmesi'nin 6. ekine uymayan ulusal belgeler, Almanya taşıma zorunluluğundan feragat etmemişse çeviriyle birlikte taşınmalıdır. Bu çeviriyi düzenleyen devletin uluslararası kabul görmüş bir otomobil kulübü veya Federal Ulaştırma Bakanlığı'nın belirlediği bir kuruluş hazırlar; yani bu durumdaki çeviri yeminli tercümanın çevirisi değildir. Müşteri "Almanya'da kullanmak için çeviri" derse bu ayrım önce yapılır.
Ehliyeti Alman belgesine çevirtmek isteyen kişi için § 31 devreye girer. Anlage 11 devlet listesinde Türkiye yer almaz. Anlage 11'de bulunmayan devletlerin belgeleri için § 31 Abs. 2, eğitime ilişkin hükümlerin uygulanmayacağını söyler. § 31 Abs. 3, yabancı yetkinin ulusal Führerschein ile kanıtlanmasını ve belgenin hâlâ geçerli olduğuna dair beyan eklenmesini ister; maddede "çeviri" kelimesi geçmez, bu yüzden çevirinin gerekip gerekmediğini Fahrerlaubnisbehörde'ye sormak gerekir. § 31 Abs. 4 uyarınca Alman belge ancak yabancı belge teslim alınarak verilir; belge, devletle anlaşma varsa geri gönderilir, yoksa saklanır. Müşteri aslını bir süre elinde tutamayabileceğinden, çeviri için ön ve arka yüzün okunaklı kopyasını baştan alın.
Kontrol listesi: işaretlemeden teslime
- Yön ve amaç: Belge Türkiye'de nüfus müdürlüğüne mi, Almanya'da Fahrerlaubnisbehörde'ye mi gidiyor? Makam çeviriyi nasıl istiyor?
- Ön ve arka yüz: İkisi de görünür olmalı; yalnızca ön yüzle sınıf, tarih ve kod sütunları eksik kalır.
- Sınıf harfleri: Kaynaktaki gibi; "eşdeğer" harf seçilmez.
- Kodlar: Düzenleyen ülkenin tablosuyla okunur.
- Özel adlar ve adresler: Ad, soyadı, doğum yeri ve düzenleyen makamın adı kaynaktaki yazımıyla kalır.
- Belge numarası: Karakter karakter karşılaştırılır; gerekirse ikinci kişi okur.
- Çizilmiş veya okunamayan kısımlar: Tahminle yazılmaz; onaylayan tercümanın göreceği biçimde işaretlenir.
Sık sorulan sorular
Çeviri belgenin yerine geçer mi?
Hayır. § 31 Abs. 3 ulusal Führerschein ile ispat ister; Talimat'ın 20. maddesi de belgenin aslını ve doğruluğunu ayrıca inceler.
Uluslararası sürücü belgesi için çeviri gerekir mi?
Talimat'ın 20. maddesi uluslararası sürücü belgelerinin tebdilde değiştirilmeyeceğini söyler. Böyle bir talep gelirse önce başvurunun amacı ve makamın isteği sorulur.
Onay yetkisi bizde mi?
Hayır. Ön çeviriyi biz hazırlarız, onayı yetkili tercüman verir. Ayrıntı için çalışma biçimi ve serbest tercümanlar sayfalarına bakın.
Karşı dildeki yazı ve ilgili sayfalar
Aynı konunun Alman büroların sorusuyla yazılmış hali için Almanca yazıya bakabilirsiniz. Ayrıca belge türleri, tercüme büroları, sık sorulan sorular ve iletişim sayfaları kullanılabilir.
Bu yazı bilgilendirmedir, hukuki danışmanlık değildir; kararı yetkili tercüman ve ilgili makam verir. Biz onay vermeyiz.
Kaynaklar
- § 6 FeV - Fahrerlaubnisklassen (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- § 7 FeV - Ordentlicher Wohnsitz (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- § 29 FeV - Ausländische Fahrerlaubnisse (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- § 31 FeV - Fahrerlaubnisse aus Drittstaaten (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- Anlage 8 FeV - Führerscheinmuster (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- Anlage 9 FeV - Schlüsselzahlen (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- Anlage 11 FeV - Staatenliste (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- Sürücü Belgesi İşlemlerine Dair Talimat (T.C. İçişleri Bakanlığı, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü) (kontrol: 2026-11-01)
- Sürücü/Sürücü Adayı ve Araçlara İlişkin Kod Tablosu (Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Başkanlığı) (kontrol: 2026-11-01)
Yayın: 2026-11-01