Yarın sabah randevu var: çeviriye başlamadan önce hangi soru sorulmalı?
Müşteri akşam yazıyor: yarın sabah Ausländerbehörde'de randevusu var, yanında Almanca çevirisi olsun istiyor. İlk akla gelen soru "kaça yetişir?" olur. Oysa saat daraldıkça en pahalı hata yanlış şeyi hazırlamaktır. Makam belki sade bir çeviriyle yetinir, belki çevirinin sonradan sunulmasına izin verir, belki de onaylı çeviri şart koşar. Önce bunu öğrenmek gerekir. Aşağıda, Türkiye'den çalışan bir tercümanın makamın gerçek isteğini nasıl netleştireceği, Alman kanunlarının çeviri konusunda neler söylediği ve riski müşteriye nasıl anlatacağı yer alıyor.
Makama ya da randevu yazısına hangi sorular yöneltilmeli?
Telefon, e-posta veya randevu mektubundaki talimat üzerinden şunları netleştirin:
- Hangi belgeler yabancı dilde ve çevrilmesi gerekiyor? Hepsi mi, yoksa yalnızca belirli olanlar mı?
- Onaylı çeviri mi isteniyor, yoksa sıradan çeviri yeterli mi? Cevabı yazılı alın; sonradan "bana böyle denmişti" tartışmasını önler.
- Çeviri sonradan sunulabilir mi, bunun için süre var mı? Bu kararı makam verir.
- Belgenin tamamı mı, belirli bölümleri mi çevrilecek? Makam söylemeden varsaymayın.
- Biçim isteği var mı? İsim yazımı, numara biçimi ya da sayfa düzeni gibi.
Makama ulaşamıyorsanız bunu müşteriye açıkça yazın: "Makamın isteği doğrulanamadı, bir varsayımla ilerliyoruz." Sessiz varsayım, açıkça söylenmiş varsayımdan her zaman daha tehlikelidir.
§ 23 VwVfG yabancı dilli başvurular hakkında ne söylüyor?
Federal İdari Usul Kanunu'nun (VwVfG) 23. maddesi "Amtssprache", yani resmî dil başlığını taşır. gesetze-im-internet.de üzerinde yayımlanan metne göre:
- 1. fıkra: Resmî dil Almancadır.
- 2. fıkra: Yabancı dilde başvuru yapılır veya belge sunulursa makam, gecikmeden çeviri istemelidir (soll). Gerekçeli durumlarda onaylanmış bir çeviri ya da kamu tarafından atanmış veya yeminli bir tercüman ya da çevirmenin yaptığı çeviri istenebilir. İstenen çeviri gecikmeden sunulmazsa makam, masrafı ilgiliye ait olmak üzere çeviriyi kendisi yaptırabilir.
- 3. fıkra: Bir bildirim, başvuru veya irade beyanıyla makamın belirli bir biçimde işlem yapmak zorunda olduğu bir süre başlayacaksa ve bu belge yabancı dilde gelirse, sürenin işlemeye başlaması için makamın elinde çeviri bulunması gerekir.
- 4. fıkra: Yabancı dilde gelen bir bildirim, başvuru veya irade beyanıyla ilgili lehine bir süre makama karşı korunacaksa, kamu hukukundan doğan bir hak ileri sürülecekse ya da bir edim talep edilecekse, makamın talebi üzerine kendi belirlediği makul süre içinde çeviri sunulduğunda belge, makama ulaştığı tarihte verilmiş sayılır. Aksi halde çevirinin ulaştığı tarih esas alınır; ancak uluslararası anlaşmalarda başka bir düzenleme varsa o geçerlidir. Makam süre verirken bu hukuki sonucu belirtmelidir.
Pratik sonuç şu: kanun, yabancı dilli her belge için otomatik bir onaylı çeviri şartı getirmez. İlk adım olarak çeviri istenmesini öngörür; onaylı veya yeminli çeviri yalnızca gerekçeli durumlarda talep edilebilir.
Bu madde her makam için aynı şekilde geçerli mi?
Hayır, bu noktada dikkatli olmak gerekir. § 23 VwVfG federal bir kanundur. § 1 VwVfG'nin 3. fıkrasına göre, eyaletlerin federal hukuku uygularken kendi idari usul kanunları varsa, federal VwVfG o ölçüde uygulanmaz. Dolayısıyla karşılaştığınız makamın federal mi, eyalet mi, belediye mi olduğuna ve hangi usul kanununun uygulandığına göre geçerli hüküm değişebilir. Eyalet kanunlarının içeriğini burada aktarmıyoruz ve bunların § 23 ile aynı olduğunu da söylemiyoruz. İlgili eyaletin metnine ya da makama bakın. Bu nedenle kanun metnine dayanıp "çeviri şart değil" demek yerine makama sormak gerekir.
Mahkemede çeviri: § 142 ZPO ne öngörüyor?
Medeni Usul Kanunu'nun (ZPO) 142. maddesi yalnızca medeni yargılamayı ilgilendirir; idari randevulara uygulanmaz. 3. fıkraya göre mahkeme, yabancı dilde yazılmış belge için bir çeviri sunulmasını emredebilir (kann). Çeviri, ilgili tür çeviriler için bir eyalet hukukuna göre yetkilendirilmiş veya kamu tarafından atanmış bir çevirmen tarafından ya da bununla eşdeğer sayılan biri tarafından hazırlanmalıdır. Çevirmen çevirinin doğru ve eksiksiz olduğunu belgelerse, çeviri doğru ve eksiksiz sayılır. Bu belge çevirinin üzerine konur, yer ve tarihi, çevirmenin sıfatını içerir ve imzalanır. Yanlışlığın veya eksikliğin ispatı yine de mümkündür. Emir üçüncü kişiye karşı verilemez.
Bu yüzden çeviri ihtiyacı, mahkemenin bir talimatıyla doğabilir; ama doğduğunu varsaymak yerine dosyadaki tutanağa, karara veya mahkeme kaleminin bilgisine bakmak gerekir.
İdari başvuru ile mahkeme dosyası arasındaki fark çeviri talebini nasıl değiştirir?
| Durum | İlgili hüküm | Pratikte sorulacak |
|---|---|---|
| Makama başvuru, randevu, ikamet işlemi | § 23 VwVfG (ya da ilgili eyalet kanunu) | Çeviri sonradan sunulabilir mi, süre var mı? |
| Medeni dava, duruşma | § 142 ZPO | Mahkeme çeviri emri verdi mi, kim hazırlamalı? |
Hangi sütunda olduğunuzu bilmeden süre ya da biçim konuşmak anlamsızdır. Bu nedenle ilk mesajda işin makam mı, mahkeme mi olduğunu yazın. Müşteri bunu bilmiyorsa, elindeki randevu mektubunun ya da çağrı kağıdının fotoğrafını isteyin; gönderen kurumun adı çoğu zaman bu soruyu çözer ve sizi yanlış hükme göre hazırlık yapmaktan korur.
Kısa sürede neyi hazırlamak mümkün, neyi değil?
Kısa, okunaklı ve tek sayfalık belgeler, taslak hazırlığı için en uygun olanlardır. Uzun, tablolu, el yazısı ağırlıklı veya kötü taranmış belgelerde risk artar. İsim, tarih ve numara denetimini zamana kurban etmeyin: bunlar atlanırsa hatayı onay aşamanızda bulursunuz ve bu çok daha uzun sürer. Makamın hangi sayfalara gerçekten ihtiyaç duyduğunu önceden sormak, gereksiz çeviri yükünü azaltabilir.
Süre konusunda tutumumuz nedir?
"Yetişir" demeyiz. Belgeye ve son saate bakar, yetişip yetişmeyeceğini dürüstçe söyleriz. Mümkün görünmüyorsa bunu erken öğrenirsiniz ve alternatif planlayabilirsiniz: makamdan ek süre istemek ya da çeviriyi sonradan sunmanın mümkün olup olmadığını sormak gibi.
Onay ve ulaştırma takvimde nereye düşer?
Taslak hazır olması, belgenin makamda olması demek değildir. Taslak, sizin incelemenizden, onay ve imzanızdan, gerekiyorsa baskıdan ve ulaştırmadan geçer. Bu zincirin tamamı sizin kontrolünüzdedir ve müşteriye saat söylemeden önce hesaba katılmalıdır. Taslağın size ulaşması, bu zincirin ilk halkasıdır; geri kalanı sizindir.
Müşteriye riski nasıl anlatırsınız?
Üç şeyi açıkça söyleyin: makamın isteği henüz yazılı doğrulanmadıysa bu bir varsayımdır; okunamayan yerler işaretlenir, tahmin edilmez; ve söylediğiniz saat bir hedeftir, garanti değildir. Örnek mesaj: "Belge: nüfus kayıt örneği (TR→DE). Makam: Ausländerbehörde, randevu yarın 09:30. Onaylı çeviri istenip istenmediği: henüz teyit edilmedi. İsim yazımı: pasaporttaki gibi. Ek: tek sayfa net PDF." Belge türleri için belge türleri, süreç için nasıl çalışır ve gizlilik sayfasına, sorular için sık sorulan sorular sayfasına, bize ulaşmak için iletişim sayfasına bakabilirsiniz. Hizmet çerçevesi serbest tercümanlar ve tercüme büroları sayfalarında anlatılıyor.
Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Çevirinin gerekip gerekmediğine ve onaylı olup olmayacağına yetkili tercüman ile ilgili makam ya da mahkeme karar verir; biz onay vermeyiz.
Kaynaklar
- § 23 VwVfG – Amtssprache (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- § 1 VwVfG – Anwendungsbereich (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
- § 142 ZPO – Anordnung der Urkundenvorlage (gesetze-im-internet.de) (kontrol: 2026-11-01)
Yayın: 2026-11-01